{"id":12494,"date":"2013-03-08T10:11:27","date_gmt":"2013-03-08T09:11:27","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.info\/?p=1326"},"modified":"2013-03-08T10:11:27","modified_gmt":"2013-03-08T09:11:27","slug":"drite-qe-vjen-nga-humnera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/","title":{"rendered":"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"alignright size-thumbnail wp-image-7236\" title=\"Ismail Kadare\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg\" width=\"200\" \/> Nga <strong>ISMAIL KADARE<\/strong><\/p>\n<p><strong>I<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb t\u00eb vitit 1981, n\u00eb nj\u00eb nga dhomat e spitalit Onkologjik t\u00eb Tiran\u00ebs ndodhte nj\u00eb sken\u00eb dhembjeje, tep\u00ebr e njohur n\u00eb k\u00ebto mjedise: p\u00ebrbri shtratit t\u00eb nj\u00eb vajze t\u00eb re nj\u00ebzetetrevje\u00e7are, q\u00eb ishte n\u00eb grahmat e fundit t\u00eb jet\u00ebs, n\u00ebna e saj, e k\u00ebrrusur nga brenga b\u00ebnte t\u00eb vetmen gj\u00eb q\u00eb shumica e t\u00eb af\u00ebrmve b\u00ebjn\u00eb n\u00eb k\u00ebsi rastesh, i lagte buz\u00ebt. Skena ishte di\u00e7ka e p\u00ebrs\u00ebritur qindra her\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb t\u00eb trisht\u00eb. E ve\u00e7anta ishte se tek dera e dhom\u00ebs s\u00eb vajz\u00ebs q\u00eb po jepte shpirt, n\u00ebn\u00ebn e mjeruar e prisnin n\u00eb k\u00ebmb\u00eb dy njer\u00ebz t\u00eb policis\u00eb s\u00eb fsheht\u00eb shqiptare. Ata nuk e fshihnin padurimin, madje nj\u00ebri prej tyre i tha gruas t\u00eb shpejtonte. Edhe kjo nuk ishte e rrall\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb komuniste. Shpeshher\u00eb, ata q\u00eb vinin p\u00ebr t\u00eb par\u00eb t\u00eb af\u00ebrmit q\u00eb jepnin shpirt n\u00eb spitalet, ishin t\u00eb internuar.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu q\u00eb vinin t\u00eb shoq\u00ebruar me roje dhe koh\u00ebn e kishin tep\u00ebr t\u00eb kufizuar, madje duhej t\u00eb fal\u00ebnderonin shtetin p\u00ebr zem\u00ebrgjer\u00ebsin\u00eb e treguar p\u00ebr dh\u00ebnien e lejes. Shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb as q\u00eb arrinin ta merrnin dot lejen, ose e merrnin tep\u00ebr von\u00eb, kur i s\u00ebmuri ndodhej nd\u00ebrkaq n\u00ebn dhe. Gruaja k\u00ebrkoi t\u00eb rrinte edhe pak, por shoq\u00ebruesit, fare shp\u00ebrfill\u00ebs, e urdh\u00ebruan haptas t\u00eb ngrihej. Te dera ajo b\u00ebri p\u00ebrpjekjen e fundit: &#8220;Un\u00eb njoh Nexhmije Hoxh\u00ebn. M\u00eb lejoni t&#8217;i telefonoj. Ajo \u00ebsht\u00eb n\u00ebn\u00eb dhe do t\u00eb m\u00eb kuptoj\u00eb.&#8221; Rojet qesh\u00ebn me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb: &#8220;Si shum\u00eb lart e vrake! Dashke t\u00eb shqet\u00ebsosh edhe shoqen Nexhmije. Nuk thua faleminderit q\u00eb t\u00eb lam\u00eb dhe kaq.&#8221; Gruaja uli kryet dhe doli.<\/p>\n<p><strong>II<\/strong><\/p>\n<p>Vajza q\u00eb jepte shpirt n\u00eb spitalin Onkologjik ishte Drita \u00c7omo, nj\u00eb nga letraret m\u00eb interesante t\u00eb brezit t\u00eb vet, por n\u00eb at\u00eb koh\u00eb e panjohur krejt\u00ebsisht, p\u00ebr arsyen e thjesht\u00eb se t\u00eb atin e kishte n\u00eb burg dhe n\u00ebn\u00ebn n\u00eb internim. P\u00ebr ata q\u00eb e shihnin ishte thjesht nj\u00eb vajz\u00eb tep\u00ebr e bukur, pak\u00ebz e trishtuar. N\u00eb udh\u00ebn e jet\u00ebs s\u00eb saj i kishin dal\u00eb her\u00ebt, tep\u00ebr her\u00ebt, dy nga p\u00ebrbind\u00ebshat m\u00eb t\u00eb zez\u00eb t\u00eb koh\u00ebs: diktatura dhe kanceri. N\u00ebna, e cila nuk arriti dot t&#8217;i bindte rojet p\u00ebr ta l\u00ebn\u00eb edhe pak\u00ebz m\u00eb shum\u00eb te kryet e vajz\u00ebs, kishte qen\u00eb vite me radh\u00eb nj\u00eb nga grat\u00eb m\u00eb t\u00eb njohura e t\u00eb fuqishme t\u00eb vendit, an\u00ebtare e Byros\u00eb Politike, portretin e s\u00eb cil\u00ebs e mbanin njer\u00ebzit n\u00eb duar, n\u00eb festat e paradat e 1 Majit. Nj\u00ebzet\u00eb vitet e internimit duhet t&#8217;i kishin m\u00ebsuar shum\u00eb gj\u00ebra gruas, q\u00eb kishte qen\u00eb dikur pran\u00eb maj\u00ebs s\u00eb piramid\u00ebs s\u00eb pushtetit. Megjithat\u00eb, ajo nat\u00eb shkurti, kur gazi i Deg\u00ebs s\u00eb Brendshme e \u00e7onte n\u00ebp\u00ebr rrug\u00ebt e err\u00ebta t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, drejt vendit t\u00eb internimit, duhet t&#8217;ia ket\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb zbulim t\u00eb fundit p\u00ebr natyr\u00ebn e shtetit e t\u00eb regjimit, n\u00eb mekanizmin e t\u00eb cilit kishte b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb.<\/p>\n<p>Mij\u00ebra e mij\u00ebra familje t\u00eb shqyera k\u00ebshtu p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb klasave. Fate t\u00eb p\u00ebrmbysura, njer\u00ebz t\u00eb ndar\u00eb p\u00ebrjet\u00eb p\u00ebr s\u00eb gjalli, eg\u00ebrsi e skajshme, munges\u00eb m\u00ebshire, \u00e7njer\u00ebzi e ngritur n\u00eb doktrin\u00eb. Goditja e fatit, ajo q\u00eb komunist\u00ebt kishin gjithmon\u00eb d\u00ebshir\u00eb ta imitonin, kishte qen\u00eb mizore p\u00ebr gruan. Do t\u00eb mjaftonte shum\u00eb m\u00eb pak p\u00ebr t&#8217;i kujtuar gjithkujt se ka nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim qiellor q\u00eb q\u00ebndron mbi dokrrat politike t\u00eb \u00e7do ngjyre, mbi pushtetin, paradat, byrot\u00eb politike dhe, natyrisht, mbi luft\u00ebn e klasave. Do t\u00eb mjaftonte leximi i shkrimeve t\u00eb vajz\u00ebs, q\u00eb n\u00ebna i mbante n\u00eb \u00e7ant\u00ebn e saj, p\u00ebr t\u00eb kuptuar se sa larg ishte bota komuniste nga bota e njeriut. Ndon\u00ebse t\u00eb cunguara nga ankthi i kontrollit, ato shkrime jepnin fare qart\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr bot\u00eb. Mir\u00ebpo fati nuk ishte mjaftuar me gjymtimin e proz\u00ebs dhe vjershave t\u00eb vajz\u00ebs. Ai kishte k\u00ebrkuar m\u00eb shum\u00eb: vet\u00eb krijuesen e tyre.<\/p>\n<p><strong>III<\/strong><\/p>\n<p>Drita \u00c7omo vdiq dy dit\u00eb m\u00eb pas nga vizita e n\u00ebn\u00ebs, n\u00eb mosh\u00ebn 23- vje\u00e7are, krejt e vetmuar, n\u00eb nj\u00eb shtrat t\u00eb spitalit Onkologjik. Qysh foshnj\u00eb kishte qen\u00eb n\u00eb internim. N\u00eb mosh\u00ebn 18-vje\u00e7are ishte prekur nga s\u00ebmundja e pash\u00ebrueshme. Nga vjershat dhe ditar\u00ebt e saj del fare e qart\u00eb se e ka ditur gjithmon\u00eb se do t\u00eb vdiste shpejt. Gjith\u00eb rinia e saj kishte kaluar n\u00ebn k\u00ebrc\u00ebnimin e vdekjes. Duke e pasur k\u00ebt\u00eb minier\u00eb t\u00eb zez\u00eb, k\u00ebt\u00eb anti-thesar mizor, ajo n\u00eb vjershat e saj as e shp\u00ebrfill sipas recetave roz\u00eb &#8220;t\u00eb ngadh\u00ebnjimit shpirt\u00ebror mbi vdekjen&#8221; etj, etj, e as e kthen n\u00eb vello, n\u00eb dantell\u00eb t\u00eb err\u00ebt t\u00eb recetave t\u00eb kund\u00ebrta: &#8220;Vdekje, jam e jotja&#8221; etj, etj.<\/p>\n<p>Natyrsh\u00ebm shkruan se d\u00ebshiron shum\u00eb t\u00eb jetoj\u00eb, e po aq natyrsh\u00ebm shkruan se e di q\u00eb dit\u00ebt i ka t\u00eb num\u00ebruara. Jeta e saj e shkurt\u00ebr zhvillohet n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb: C\u00ebrrik, Elbasan, Tiran\u00eb, hekurudha q\u00eb p\u00ebrshkon k\u00ebt\u00eb zon\u00eb, stacionet e m\u00ebrzitshme t\u00eb Rrogozhin\u00ebs e t\u00eb Durr\u00ebsit, ardhja n\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebr analiza ose shtrim n\u00eb spital, kthimi prap\u00eb, ardhja p\u00ebrs\u00ebri. N\u00eb trenat e mjeruesh\u00ebm shqiptar\u00eb, n\u00eb t\u00eb ftoht\u00ebn e dimrit ose n\u00eb zhegun e ver\u00ebs, zhvillohet pjesa m\u00eb interesante e jet\u00ebs s\u00eb saj t\u00eb dukshme. \u00cbsht\u00eb tep\u00ebr e bukur dhe p\u00ebrher\u00eb t\u00ebrheq v\u00ebmendjen e djemve.<\/p>\n<p>Ndaj n\u00eb \u00e7do udh\u00ebtim ka p\u00ebrher\u00eb nga nj\u00eb histori t\u00eb vog\u00ebl. Nj\u00eb histori q\u00eb s&#8217;ka kurr\u00eb vazhdim. E nd\u00ebrprer\u00eb jo m\u00eb prej fatalitetit t\u00eb vdekjes, por prej nj\u00eb force po aq t\u00eb err\u00ebt: shtetit komunist. Ose m\u00eb mir\u00eb, prej asaj vet\u00eb, q\u00eb ka r\u00ebn\u00eb robin\u00eb e k\u00ebtij shteti. Nj\u00eb vajz\u00eb e re q\u00eb e di q\u00eb do t\u00eb vdes\u00eb, ose e humbet krejt shijen e jet\u00ebs, ose synon t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb prej afatit t\u00eb shkurt\u00ebr. Drita \u00c7omo krijon nj\u00eb raport t\u00eb vetin qoft\u00eb me jet\u00ebn, qoft\u00eb me vdekjen, nj\u00eb raport t\u00eb natyrsh\u00ebm. Pa kurrfar\u00eb poze dhe kryesorja: sip\u00ebran. Shpjegimi i k\u00ebtij raporti t\u00eb mahnitsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb se ajo, ndon\u00ebse nuk e thot\u00eb, e ndjen se i p\u00ebrket nj\u00eb bote t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, asaj t\u00eb krijuesve. Jan\u00eb ata, princat e nj\u00eb bote tjet\u00ebr, atje ku vdekja dhe jeta jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrziera, dhe ku jeta ka t\u00eb tjera afate, q\u00eb i japin motr\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb vog\u00ebl at\u00eb drejtpeshim t\u00eb admiruesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Nj\u00ebzetvje\u00e7are, e bukur, me verdiktin e vdekjes n\u00eb trup, nuk i shmanget njohjes me djemt\u00eb. E megjithat\u00eb, pa qen\u00eb e ftoht\u00eb, \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrmbajtur. N\u00eb \u00e7do njohje duket sikur k\u00ebrkon t\u00eb v\u00ebrtetoj\u00eb pambarimisht, si nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr t\u00eb keqe, fatalitetin e gjendjes s\u00eb saj. Af\u00ebrsia e vdekjes nuk \u00ebsht\u00eb penges\u00eb p\u00ebr dashurin\u00eb, p\u00ebrkundrazi. \u00cbsht\u00eb di\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb ngjan e pakap\u00ebrcyeshme: statusi politik. Ndaj, nd\u00ebrsa rrall\u00eb, shum\u00eb rrall\u00eb i tregon t\u00eb njohurit t\u00eb saj arsyen sh\u00ebndet\u00ebsore p\u00ebrse i shmanget nj\u00eb lidhjeje me synim martese, pothuajse t\u00eb gjith\u00ebve iu tregon penges\u00ebn politike.<\/p>\n<p>Duket sikur mezi \u00e7&#8217;pret \u00e7astin q\u00eb adhuruesin e porsanjohur ta v\u00ebr\u00eb n\u00eb prov\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb as trill, as kureshti fem\u00ebrore. \u00cbsht\u00eb thelbi i jet\u00ebs shqiptare, q\u00eb pasqyrohet n\u00eb dram\u00ebn e vog\u00ebl q\u00eb do t\u00eb luhet mu p\u00ebrpara syve t\u00eb saj, n\u00eb \u00e7astin kur ajo do t&#8217;i thot\u00eb adhuruesit mbiemrin e vet, ose m\u00eb mir\u00eb mbiemrin e n\u00ebn\u00ebs, Belishova. Ky mbiem\u00ebr \u00ebsht\u00eb i njohur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kan\u00eb mbaruar shkollat e Shqip\u00ebris\u00eb. Qysh n\u00eb gjimnaz, n\u00eb m\u00ebsimin e marksiz\u00ebm-leninizmit, n\u00eb kreun p\u00ebr grupet armiq\u00ebsore antiparti, ata kan\u00eb m\u00ebsuar di\u00e7ka edhe p\u00ebr gruan, vajza e s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb shfaqur befas n\u00eb syt\u00eb e tyre n\u00eb trenin e m\u00ebrzitsh\u00ebm Rrogozhin\u00eb-Peqin.<\/p>\n<p>E bukur, e larg\u00ebt, me sy t\u00eb v\u00ebmendsh\u00ebm, ajo heton efektin e zbules\u00ebs tek i panjohuri. Brenda nj\u00eb grime kohe, ajo \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb rrok\u00eb at\u00eb q\u00eb analist\u00ebve do t&#8217;u duhej nj\u00eb koh\u00eb e gjat\u00eb: n\u00eb \u00e7&#8217;mas\u00eb shteti diktatorial ka arritur t\u00eb cenoj\u00eb e t\u00eb shtrajtoj\u00eb shpirtrat njer\u00ebzor\u00eb, sa thell\u00eb ka zbritur e keqja n\u00eb nd\u00ebrgjegje dhe n\u00eb fund nd\u00ebrgjegjen e tyre. T\u00eb v\u00ebn\u00eb p\u00ebrpara nj\u00eb prove t\u00eb befasishme, djemt\u00eb, q\u00eb nuk e kan\u00eb ditur as vet\u00eb n\u00eb \u00e7&#8217;raporte kan\u00eb qen\u00eb me shtetin diktatorial, zb\u00ebrthehen aty p\u00ebr aty. Nj\u00eb pjes\u00eb hutohen, disa heqin dor\u00eb, disa t\u00eb rrall\u00eb, p\u00ebrkundrazi, ndon\u00ebse e din\u00eb \u00e7&#8217;tmerr \u00ebsht\u00eb nj\u00eb guxim i till\u00eb, i thon\u00eb se jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb p\u00ebrballojn\u00eb pasojat. Nd\u00ebrkaq ajo, sip\u00ebrane si princesh\u00eb, pa luajtur me ask\u00ebnd e pa fyer asnjeri, qoft\u00eb t\u00eb ndrojturin, qoft\u00eb kok\u00ebshkretin, t\u00ebrhiqet nga skena njer\u00ebzisht. Vdekja e af\u00ebrt, ashtu si\u00e7 e d\u00ebshp\u00ebron, po aq e ndihmon t\u00eb jet\u00eb shpirt\u00ebrisht e lir\u00eb, e palidhur me grem\u00e7at e bezdisshme t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, e ndershme t\u00ebr\u00ebsisht, e nderon gjer n\u00eb fund paktin me jet\u00ebn. Vazhdon t\u00eb jetoj\u00eb normalisht, m\u00ebson gjuh\u00eb t\u00eb huaja, lexon libra, d\u00ebgjon muzik\u00eb, zgjeron kultur\u00ebn dhe, kryesorja, shkruan vjersha dhe mban ditar. E refuzon shthurjen, q\u00eb n\u00eb raste t\u00eb tilla \u00ebsht\u00eb tunduese, nd\u00ebrkaq nuk t\u00ebrhiqet as nga imazhi i murgesh\u00ebs. Krijes\u00eb e plot\u00ebsuar njer\u00ebzore, e provon dhe e njeh dashurin\u00eb plot\u00ebsisht. Por, po aq sa dashuria, ndoshta m\u00eb fort se ajo, hap\u00ebsir\u00ebn e saj t\u00eb brendshme vazhdon ta mbush\u00eb gjer n\u00eb dit\u00ebt e fundit t\u00eb jet\u00ebs let\u00ebrsia dhe arti. Afrimi i vdekjes nuk ndryshon asgj\u00eb, as n\u00eb artin, as n\u00eb ndjenjat e saj. Vazhdon t\u00eb shkruaj\u00eb vjersha nj\u00eblloj si m\u00eb par\u00eb dhe po aq natyrsh\u00ebm mban ditar. Asnj\u00eb p\u00ebr\u00e7udnim nuk i ndodh n\u00eb shpirt. Nj\u00eb shoqe e saj e shkoll\u00ebs \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb artiste dhe ajo shkruan dy vjersha p\u00ebr t\u00eb dhe p\u00ebr bukurin\u00eb e saj, ndon\u00ebse vet\u00eb ka mbetur n\u00eb humb\u00ebtir\u00ebn e internimit. Banore e tok\u00ebs dhe e qiellit nj\u00ebkoh\u00ebsisht, jeton n\u00eb t\u00eb dy nivelet, n\u00eb harmoni me vetveten.<\/p>\n<p>E vetmuar, jasht\u00eb \u00e7do kontrolli apo detyrimi moral, me nj\u00ebfar\u00eb lirie, q\u00eb p\u00ebr \u00e7udi, ia jep pik\u00ebrisht s\u00ebmundja (udh\u00ebtimet n\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebr kontroll mjek\u00ebsor, trenat dhe stacionet, q\u00ebndrimi i vajz\u00ebs nj\u00ebzetvje\u00e7are, ndon\u00ebse e shkelur me k\u00ebmb\u00eb prej shtetit dhe s\u00ebmundjes, e ruan n\u00eb t\u00eb gjitha rrethanat klasin e saj t\u00eb lart\u00eb. Ndjesia e t\u00eb qenurit e fisme nuk i vjen aspak prej kujtimit t\u00eb koh\u00ebs kur prind\u00ebrit e saj b\u00ebnin pjes\u00eb n\u00eb piramid\u00ebn e pushtetit. P\u00ebrkundrazi, ajo piramid\u00eb \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb makth p\u00ebr t\u00eb. Ep\u00ebrsia shpirt\u00ebrore i vjen prej nj\u00eb tjet\u00ebr nomenklature, asaj t\u00eb artit, zotat e s\u00eb cil\u00ebs nuk i rr\u00ebzon dot asnj\u00eb stuhi e asnj\u00eb terror. Neofite modeste e k\u00ebtij urdhri t\u00eb madh, ajo \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb e p\u00ebrgatitur t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb perandorin\u00eb e vdekjes.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto vjersha dhe n\u00eb ditar\u00eb ne shohim vet\u00ebm periferin\u00eb e shpirtit t\u00eb saj. Jan\u00eb shkrime t\u00eb krijuara n\u00ebn k\u00ebrc\u00ebnimin e kontrollit t\u00eb befasish\u00ebm t\u00eb policis\u00eb. Ndaj, gjith\u00e7ka n\u00eb to \u00ebsht\u00eb e kujdesshme, e p\u00ebrmbajtur. Rrall\u00eb, shum\u00eb rrall\u00eb p\u00ebrmenden gj\u00ebra delikate, si skena e gjykimit dhe e d\u00ebnimit t\u00eb ungjit t\u00eb saj. Pothuajse asnj\u00ebher\u00eb s&#8217;p\u00ebrmendet ajo q\u00eb duhet ta ket\u00eb torturuar, zymtuar e eksituar vite me radh\u00eb shpirtin e saj: rr\u00ebzimi i prind\u00ebrve, sidomos i s\u00eb \u00ebm\u00ebs. E detyruar t\u00eb hesht\u00eb p\u00ebr kryesoren, ajo na jep vet\u00ebm ca shenja t\u00eb kursyera, por edhe ato jan\u00eb t\u00eb mjafta p\u00ebr t\u00eb kuptuar pasurin\u00eb kryesore t\u00eb saj&#8221;, at\u00eb q\u00eb u varros bashk\u00eb me t\u00eb. Vepra e saj mund t\u00eb p\u00ebrftohet vet\u00ebm k\u00ebshtu: nj\u00eb mund\u00ebsi, nj\u00eb pasqyrim i di\u00e7kaje, thelbin e s\u00eb cil\u00ebs e ka thithur humnera.<\/p>\n<p>Nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj vepre e p\u00ebrb\u00ebn kronika e spitalit dhe e zhvendosjes p\u00ebr shkak t\u00eb tij, hyrjet dhe daljet n\u00eb nd\u00ebrtes\u00ebn e trishtueshme, analizat, shtimi ose pak\u00ebsim i leukociteve, grafit\u00eb e nj\u00ebpasnj\u00ebshme, portrete t\u00eb s\u00ebmur\u00ebsh t\u00eb tjer\u00eb, pasditet e m\u00ebrzitshme, vizitat e t\u00eb njohurve, ardhja e njeriut t\u00eb dashur, prap\u00eb analiza, grafi, shpejtim ose ngadal\u00ebsim i p\u00ebrkohsh\u00ebm i hapave t\u00eb vdekjes. Duke ruajtur gjith\u00eb p\u00ebrmasat, mund t\u00eb thuhet se ky lib\u00ebr \u00ebsht\u00eb skica e nj\u00eb versioni shqiptar t\u00eb &#8220;Pavijonit t\u00eb kanceroz\u00ebve&#8221;, me t\u00eb vetmin ndryshim se, Solzhenicini e shkroi at\u00eb gati dhjet\u00eb vjet pas vdekjes s\u00eb Stalinit, kurse vajza nj\u00ebzetvje\u00e7are nga Shqip\u00ebria, e krijoi at\u00eb n\u00eb vitet 1977-1981, kur diktatori ishte n\u00eb kulmin e zymtimit t\u00eb tij.<\/p>\n<p><strong>IV<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Sot ajo kalbet n\u00eb dhe, n\u00eb planetin q\u00eb e deshi aq shum\u00eb&#8221;. Me k\u00ebto fjal\u00eb e ka dh\u00ebn\u00eb dit\u00ebn e varrimit t\u00eb saj djaloshi, q\u00eb ndon\u00ebse pati lidhje me t\u00eb dhe e deshi fort, nuk arriti t\u00eb b\u00ebhet, s\u00eb paku, i fejuari i saj.<br \/>\nN\u00eb dit\u00ebn e ftoht\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb shkurtit, nj\u00eb qerre \u00e7onte n\u00eb varrez\u00ebn e qytetthit nj\u00eb poetesh\u00eb nj\u00ebzetetrevje\u00e7are, nj\u00eb vajz\u00eb t\u00eb bukur, nj\u00eb nga ato q\u00eb ky popull pillte me aq leht\u00ebsi e po me aq leht\u00ebsi i shkat\u00ebrronte. Pas qerres, mbi t\u00eb cil\u00ebn l\u00ebkundej trupi i pajet\u00eb i vajz\u00ebs, ecte vet\u00ebm nj\u00eb njeri: n\u00ebna e saj. S\u00ebmundja e pash\u00ebrueshme kishte ngadh\u00ebnjyer m\u00eb n\u00eb fund mbi trupin e vajz\u00ebs, por shteti diktatorial, m\u00eb i eg\u00ebr se s\u00ebmundja, do t\u00eb ishte i pam\u00ebshirsh\u00ebm n\u00eb mizorin\u00eb e tij.<\/p>\n<p>Edhe pas vdekjes, at\u00ebher\u00eb kur ata q\u00eb ai i quante kund\u00ebrshtar\u00eb t\u00eb tij, b\u00ebheshin t\u00eb parreziksh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb, ai vazhdonte hakmarrjen. K\u00ebshtu q\u00eb vajza po futej n\u00ebn tok\u00eb m\u00eb e vetmuar se \u00e7&#8217;kishte jetuar n\u00eb sip\u00ebrfaqen e saj. Nga i gjith\u00eb planeti tok\u00ebsor, p\u00ebrve\u00e7 spitalit, ajo s&#8217;kishte njohur, ve\u00e7 nj\u00eb skut\u00eb fare t\u00eb ve\u00e7uar t\u00eb tij, ca trena t\u00eb vjet\u00ebr, ca stacione t\u00eb m\u00ebrzitsh\u00ebm dhe qytetthin e hidhur, Shqip\u00ebrin\u00eb. T\u00eb tjerat; aeroportet, dritat e qyteteve t\u00eb m\u00ebdha, muzik\u00ebn, shkrimtar\u00ebt, filmat, diskotekat e vall\u00ebzimit, plazhet e kafenet\u00eb e g\u00ebzueshme t\u00eb t\u00eb rinjve, ajo i kishte brenda vetes s\u00eb saj, si nj\u00eb mall i vazhduesh\u00ebm dhe i paarritsh\u00ebm. Ishte ai mall i pamundur q\u00eb, me rrezatimin e tij ka ushqyer k\u00ebto faqe fisnike. Duke kaluar anash bot\u00ebs, ajo arriti megjithat\u00eb t\u00eb merrte jo eg\u00ebrsin\u00eb, por drit\u00ebn e saj.<\/p>\n<p>Ky lib\u00ebr, q\u00eb del n\u00eb drit\u00eb gjasht\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vjet pas fikjes s\u00eb vajz\u00ebs, b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritjen e \u00ebndrr\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb njer\u00ebzimit: rikthimit prej territ dhe asgj\u00ebs\u00eb. E n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, ne i themi vajz\u00ebs: Mir\u00ebseardhe n\u00eb jet\u00ebn t\u00ebnde t\u00eb dyt\u00eb, n\u00eb at\u00eb q\u00eb s&#8217;njeh ve\u00e7im, as ankth.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga ISMAIL KADARE I Nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb t\u00eb vitit 1981, n\u00eb nj\u00eb nga dhomat e spitalit Onkologjik t\u00eb Tiran\u00ebs ndodhte nj\u00eb sken\u00eb dhembjeje, tep\u00ebr e njohur n\u00eb k\u00ebto mjedise: p\u00ebrbri shtratit t\u00eb nj\u00eb vajze t\u00eb re nj\u00ebzetetrevje\u00e7are, q\u00eb ishte n\u00eb grahmat e fundit t\u00eb jet\u00ebs, n\u00ebna e saj, e k\u00ebrrusur nga brenga b\u00ebnte t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,7,11],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga ISMAIL KADARE I Nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb t\u00eb vitit 1981, n\u00eb nj\u00eb nga dhomat e spitalit Onkologjik t\u00eb Tiran\u00ebs ndodhte nj\u00eb sken\u00eb dhembjeje, tep\u00ebr e njohur n\u00eb k\u00ebto mjedise: p\u00ebrbri shtratit t\u00eb nj\u00eb vajze t\u00eb re nj\u00ebzetetrevje\u00e7are, q\u00eb ishte n\u00eb grahmat e fundit t\u00eb jet\u00ebs, n\u00ebna e saj, e k\u00ebrrusur nga brenga b\u00ebnte t\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-03-08T09:11:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA\",\"datePublished\":\"2013-03-08T09:11:27+00:00\",\"dateModified\":\"2013-03-08T09:11:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/\"},\"wordCount\":2656,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Let\u00ebrsi\",\"Tregime\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/\",\"name\":\"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg\",\"datePublished\":\"2013-03-08T09:11:27+00:00\",\"dateModified\":\"2013-03-08T09:11:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\/\/fjala.info\/\"],\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Nga ISMAIL KADARE I Nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb t\u00eb vitit 1981, n\u00eb nj\u00eb nga dhomat e spitalit Onkologjik t\u00eb Tiran\u00ebs ndodhte nj\u00eb sken\u00eb dhembjeje, tep\u00ebr e njohur n\u00eb k\u00ebto mjedise: p\u00ebrbri shtratit t\u00eb nj\u00eb vajze t\u00eb re nj\u00ebzetetrevje\u00e7are, q\u00eb ishte n\u00eb grahmat e fundit t\u00eb jet\u00ebs, n\u00ebna e saj, e k\u00ebrrusur nga brenga b\u00ebnte t\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2013-03-08T09:11:27+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA","datePublished":"2013-03-08T09:11:27+00:00","dateModified":"2013-03-08T09:11:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/"},"wordCount":2656,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg","articleSection":["Artikuj","Let\u00ebrsi","Tregime"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/","name":"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg","datePublished":"2013-03-08T09:11:27+00:00","dateModified":"2013-03-08T09:11:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2012\/ismail_kadare.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/drite-qe-vjen-nga-humnera\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DRIT\u00cb Q\u00cb VJEN NGA HUMNERA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12494"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12494"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12494\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}