{"id":12390,"date":"2013-02-05T10:49:41","date_gmt":"2013-02-05T09:49:41","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.info\/?p=794"},"modified":"2013-02-05T10:49:41","modified_gmt":"2013-02-05T09:49:41","slug":"baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/","title":{"rendered":"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"alignright size-thumbnail wp-image-7236\" title=\"Foto - Arkiv\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg\" width=\"300\" \/> <strong><em>Kultur\u00eb<\/em><\/strong> &#8211; Nga: <strong>BARON FRANC NOP\u00c7A<\/strong>, <em>04 Shkurt 2013<\/em><\/p>\n<p>Para pak dit\u00ebsh u botua n\u00eb shqip vepra e Baron Franc Nop\u00e7\u00ebs &#8220;Pikpamje fetare, doket dhe zakonet e Malcis\u00eb s\u00eb madhe. Me disa ve\u00e7ori nga krahina e Zadrim\u00ebs dhe nga Shkodra&#8221;. E botuar nga Qendra e Studimeve Albanologjike, vepra u p\u00ebrgatit p\u00ebr botim dhe u redaktua nga Akad. Assoc Marenglen Verli dhe dr. Edmond Malaj, ndersa \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer nga Mihal Zallari, i cili edhe e gjeti dor\u00ebshkrimin n\u00eb Bibliotek\u00ebn Komb\u00ebtare t\u00eb Austris\u00eb. Nga kjo vep\u00ebr e ve\u00e7ant\u00eb, kemi shkeputur p\u00ebr lexuesit tan\u00eb nj\u00eb fragment nga kapitulli mbi martes\u00ebn dhe vdekjen n\u00eb malsin\u00eb e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Fragmenti lidhet pik\u00ebrisht me tradit\u00ebn e martes\u00ebs n\u00eb k\u00ebto zona.<\/p>\n<p><strong>Martesa n\u00eb Malci<\/strong> &#8211; P\u00ebrmbi martesat n\u00eb Malcin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Veriut kemi shum\u00eb p\u00ebrshkrime ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb Durhamit dhe t\u00eb Cozzit, q\u00eb kan\u00eb t\u00eb mir\u00ebn, se mb\u00ebshteten mbi t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb shum\u00eb viteve. T\u00eb tjera t\u00eb dh\u00ebna kemi nga Hahni p\u00ebrmbi zakone dasme n\u00eb Mirdit\u00eb dhe s\u00eb fundi \u00ebsht\u00eb materiali, q\u00eb kam mbledhur vet\u00eb.<\/p>\n<p>Jan\u00eb ndaluar martesa midis fiseve ose familjeve, q\u00eb vin\u00eb prej t\u00eb nj\u00ebjtit st\u00ebrgjysh, qoft\u00eb vija mashkullore edhe prej 10 brezash. Farefis\u00ebri nga vija fem\u00ebrore as merret parasysh n\u00eb Shqip\u00ebri. Vindish p\u00ebrmend kelmendasit e Syrmis\u00eb dhe thot\u00eb q\u00eb p\u00ebrb\u00ebhen prej shtat\u00eb fiseve q\u00eb martohen midis tyre. Pik\u00ebpamja q\u00eb njer\u00ebzit jan\u00eb farefis, kur kan\u00eb pasur n\u00eb vij\u00ebn e meshkujve p\u00ebrpara shum\u00eb brezash nj\u00eb st\u00ebrgjysh t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, ka ekzistuar edhe n\u00eb koh\u00ebn e mesme n\u00eb Evrop\u00ebn Qendrore, dhe Per\u00ebndimore. Zakoni i p\u00ebrdorsh\u00ebm n\u00eb lidhje t\u00eb m\u00ebdha fisesh t\u00eb Malit t\u00eb Zi, q\u00eb t\u00eb martohen brenda lidhjes s\u00eb fiseve, ka filluar t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Kur i propozova m\u00ebm\u00ebs s\u00eb Prenk Bib Dod\u00ebs ta martonte t\u00eb birin me nj\u00eb zonjush\u00eb t\u00eb quajtur Marta, q\u00eb kishte qen\u00eb dikur shoqe me t\u00eb bij\u00ebn Davidika dhe, sipas kuptimit ton\u00eb, nuk mund t\u00eb quhej farefis, si e vetmja katolike e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Veriut me shkoll\u00eb evropiane, at\u00ebher\u00eb plaka u z\u00ebm\u00ebrua fort, duke th\u00ebn\u00eb se Marta ishte e nj\u00eb gjaku me Prenk\u00ebn dhe se m\u00eb par\u00eb do ta vriste t\u00eb birin me duart e saj sesa t\u00eb pranonte nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb k\u00ebtill\u00eb. E v\u00ebrtet q\u00eb m\u00eb von\u00eb m\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb, q\u00eb pa e ditur ishte propozuar nj\u00eb martes\u00eb, q\u00eb edhe n\u00eb rrethe t\u00eb tjer\u00eb \u00e7mohet si incest. Pra rasti nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prov\u00eb e fort\u00eb. Kumbaria ose v\u00ebllam\u00ebria me farefisin e nuses \u00e7mohet gjithashtu si &#8220;impedimentum matrimonii&#8221; (ndales\u00eb e martes\u00ebs-E.M.).<\/p>\n<p>Fejesa e f\u00ebmij\u00ebve, dhe ve\u00e7an\u00ebrisht kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr t\u00eb shuar armiq\u00ebsi t\u00eb vjetra, midis dy familjeve, b\u00ebhet bile para lindjes s\u00eb tyre, \u00ebsht\u00eb pra n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb \u00e7\u00ebshtja e prind\u00ebrve. Kur b\u00ebhet fejesa, duke qen\u00eb f\u00ebmij\u00eb t\u00eb rritur, at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb pun\u00eb e atit ose e kryetarit t\u00eb familjes, q\u00eb e b\u00ebn vet\u00eb, ose n\u00eb fillim t\u00eb bisedimeve me nj\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebs. Propozimi i nj\u00eb fejese b\u00ebhet gjithmon\u00eb nga i ati i djalit. Nusja dhe dh\u00ebnd\u00ebri nuk pyeten. Por fundit ky nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zakon specifik shqiptar, se sot e kan\u00eb ku\u00e7ovllah\u00ebt, martesa e t\u00eb cil\u00ebve me bullgar\u00ebt \u00ebsht\u00eb e zorshme pik\u00ebrisht nga shkaku i k\u00ebtij zakoni.<\/p>\n<p>Kur nuk dihet, n\u00ebse nj\u00eb familje e jep vajz\u00ebn, d\u00ebrgohet nj\u00eb shkues, ose ati i dh\u00ebndrit, te familja e vajz\u00ebs, q\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb fejoj\u00eb t\u00eb birin dhe e bisedon \u00e7\u00ebshtjen. Kur merren vesh, at\u00ebher\u00eb vendosin n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e nuses dit\u00ebn e martes\u00ebs. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkak shkon p\u00ebrs\u00ebri z\u00ebvend\u00ebsi i dh\u00ebndrit te sht\u00ebpia e nuses dhe e bisedojn\u00eb dat\u00ebn edhe afatin n\u00eb t\u00eb cilin duhet t\u00eb dor\u00ebzohet \u00e7mimi i nuses. P\u00ebr nder t\u00eb k\u00ebsaj marr\u00ebveshjeje jepet nj\u00eb gosti, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ftohen njer\u00ebz t\u00eb farefisit. Got\u00ebn e par\u00eb e pin\u00eb p\u00ebr miq\u00ebsin\u00eb e re, q\u00eb u lidh midis t\u00eb dy sht\u00ebpive, pastaj shkuesi dor\u00ebzon pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb \u00e7mimit, d.m.th. paret e unaz\u00ebs. Shkuesi e kalon mbr\u00ebmjen n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e nuses; kur largohet i dhuron nuses disa grosh\u00eb dhe zbrazen pushk\u00eb, p\u00ebr t\u00eb ngritur r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e fest\u00ebs.<\/p>\n<p>Nuk kam mundur t\u00eb m\u00ebsoj n\u00ebse n\u00eb Shqip\u00ebri, sikurse n\u00eb Maqedoni, kan\u00eb zakon t\u00eb lidhin fejesa dhe martesa n\u00eb koh\u00ebn kur shtohet h\u00ebna. Pasi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00ebher\u00eb fejesa dhe \u00ebsht\u00eb paguar nj\u00eb pjes\u00eb e t\u00eb hollave p\u00ebr nusen, at\u00ebher\u00eb nuk lejohet m\u00eb zgjidhja e fejes\u00ebs nga ana e nuses, ose e farefisit t\u00eb saj dhe fejesa me nj\u00eb person t\u00eb tret\u00eb. Kjo do t\u00eb ishte nj\u00eb \u00e7nderim p\u00ebr familjen e dh\u00ebndrit dhe, megjith\u00ebq\u00eb ky nuk e njeh t\u00eb fejuar\u00ebn, do t\u00eb jepte shkak p\u00ebr hakmarrje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. T\u00ebrheqja e fejes\u00ebs mund t\u00eb mos ket\u00eb pasoja t\u00eb k\u00ebqija vet\u00ebm kur ajo betohet solemnisht, q\u00eb nuk do t\u00eb martohet dhe q\u00eb do t\u00eb mbetet \u00e7up\u00eb. N\u00eb kapitullin p\u00ebrmbi kanunin do t\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb betim.<\/p>\n<p>Meqen\u00ebse e fejuara n\u00eb m\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e her\u00ebve nuk e ka par\u00eb t\u00eb fejuarin e saj, dhe mund ta p\u00ebrfytyroj\u00eb vet\u00ebm n\u00eb baz\u00ebn e lajmeve me goj\u00eb, at\u00ebher\u00eb shkaku nuk mund t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht aversioni (antipatia). L\u00ebshimi i fejes\u00ebs b\u00ebhet m\u00eb tep\u00ebr, se vajza d\u00ebshiron t\u00eb mos martohet, q\u00eb k\u00ebshtu (ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Shkod\u00ebr ndodh kjo) t\u00eb mund ta g\u00ebzoj\u00eb jet\u00ebn plot\u00ebsisht, pa pengesa. P\u00ebr t\u00eb fejuarin prishja e fejes\u00ebs do t\u00eb ishte m\u00eb e leht\u00eb me humbjen e parapages\u00ebs, por un\u00eb nuk njoh asnj\u00eb rast t\u00eb k\u00ebtill\u00eb.<br \/>\nN\u00eb vitin 1908 b\u00ebri p\u00ebrshtypje t\u00eb madhe kur, me nd\u00ebrhyrjen time, i biri i Marka Gjonit pa n\u00eb fotografi t\u00eb fejuar\u00ebn e tij, bij\u00eb nga Kelmendi dhe m&#8217;u lut\u00ebn ta ruaj t\u00eb fsheht\u00eb, se ndryshe familja e vajz\u00ebs do ta merrte p\u00ebr fyeje (ofendim).<\/p>\n<p>Duke mos e njojtur t\u00eb fejuarit njeri tjetrin, vjen vetiu q\u00eb martesat nuk b\u00ebhen me dashuri, t\u00eb cil\u00ebn nuk e njohin n\u00eb malcit\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb Veriore dhe p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn gjuha shqipe nuk e ka foljen &#8220;dashuroj&#8221;. N\u00eb vend t\u00eb foljes dashuroj, p\u00ebrdoren &#8220;me dasht\u00eb&#8221; ose &#8220;me lyp\u00eb&#8221;.Mosha e martes\u00ebs p\u00ebr femra \u00ebsht\u00eb 15-20 dhe p\u00ebr meshkuj 18-20 vjet. P\u00ebr t\u00eb fejuar\u00ebn paguhen 70-140-600 korona. Shuma varet n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb nga gjendja ekonomike e familjes s\u00eb vajz\u00ebs, por edhe nga ajo e familjes s\u00eb djalit, prandaj varet nga vendi i malcis\u00eb.<\/p>\n<p>Pjesa m\u00eb e madhe e \u00e7mimit paguhet, shum\u00eb a pak, nj\u00eb vit para martes\u00ebs, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e dh\u00ebndrit dhe n\u00eb pranin\u00eb e shkuesit. Natyrisht k\u00ebt\u00eb her\u00eb i takon familjes s\u00eb nuses t\u00eb p\u00ebrgatis\u00eb nj\u00eb gosti t\u00eb pasur (oppulente). Vet\u00eb dor\u00ebzimi b\u00ebhet pas sofr\u00ebs. N\u00eb vend t\u00eb hollave n\u00eb Malcin\u00eb e Vog\u00ebl marrin edhe kafsh\u00eb sht\u00ebpiake ose arm\u00eb; n\u00eb Malcin\u00eb e Madhe vet\u00ebm arm\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb dit\u00eb pas dor\u00ebzimt t\u00eb mergjurit , prind\u00ebrit e t\u00eb fejuarve shk\u00ebmbejn\u00eb p\u00ebrs\u00ebri dhurata; ati i vajz\u00ebs dhuron nj\u00eb kafsh\u00eb t\u00eb imt\u00eb 50-100 grosh dhe i ati i djalit i kthen 100 grosh, p\u00ebr t&#8217;ia dh\u00ebn\u00eb m\u00ebm\u00ebs s\u00eb vajz\u00ebs. Pak para martes\u00ebs dh\u00ebnd\u00ebri vet\u00eb i d\u00ebrgon s\u00eb fejuar\u00ebs djath\u00eb, raki dhe disa dele, ose dhi. Martesa lidhet me shum\u00eb ceremonira. Katolik\u00ebt kan\u00eb perioda t\u00eb caktuara nga kisha. M\u00eb t\u00eb shumtat her\u00eb martesa b\u00ebhet t\u00eb h\u00ebn\u00ebn. Meqen\u00ebse nuk ndodh kurr\u00eb q\u00eb dh\u00ebnd\u00ebri t\u00eb vendoset n\u00eb rrethin, ose bile n\u00eb oborrin e nuses, at\u00ebher\u00eb grumbullohen n\u00eb mbr\u00ebmje, para martes\u00ebs, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e nuses burra, nganj\u00ebher\u00eb edhe gra, t\u00eb cil\u00ebt e p\u00ebrcjellin nusen te sht\u00ebpia e dh\u00ebndrit.<\/p>\n<p>Dasmor\u00ebt priten dhe p\u00ebrsh\u00ebndeten me zbrazje pushk\u00ebsh, pastaj p\u00ebr nder t\u00eb tyre shtrohet sof\u00ebr, ku jan\u00eb ftuar natyrisht shum\u00eb mysafir\u00eb dhe ku nuk duhet t\u00eb mungojn\u00eb rakia dhe dashi i pjekur n\u00eb hell.N\u00eb Maqedonin\u00eb greke dhe n\u00eb lugin\u00ebn e Rek\u00ebs shqiptare luhet nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr dasmor\u00ebt. Duket se n\u00eb Malcin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb veriore nuk e njohin k\u00ebt\u00eb gjoja p\u00ebrpjekje me pushk\u00eb. Meqen\u00ebse mungon dh\u00ebnd\u00ebri bien vetiu edhe ceremonit\u00eb, q\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb Maqedoni n\u00eb lidhje me p\u00ebrpjekjen. Dasmor\u00ebt flen\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e nuses dhe t\u00eb nes\u00ebrmen e shoq\u00ebrojn\u00eb nusen n\u00eb banes\u00ebn e re. Kryetarin e grupit, q\u00eb shoq\u00ebron nusen e quajn\u00eb krushk ose, sipas Cozzit, edhe gjeveri. \u00cbsht\u00eb mir\u00eb q\u00eb nusja, si\u00e7 ndodh n\u00eb Bullgari dhe Maqedoni, kur vin\u00eb krushqit, t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb r\u00ebnkoj\u00eb dhe t\u00eb qaj\u00eb dhe t&#8217;i p\u00ebrs\u00ebrit\u00eb t\u00eb nes\u00ebrmen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb theksuar. Paj\u00ebn e nxjerrin bashk\u00eb me nusen.<\/p>\n<p>Kjo merr si paj\u00eb, n\u00eb Malcin\u00eb e Madhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mergjurit dhe petka, por n\u00eb viset e tjer\u00eb vet\u00ebm veshmbathje. N\u00eb mbledhjen e paj\u00ebs marrin pjes\u00eb t\u00eb dy familjet: familja e dh\u00ebndrit blen veshmbathje, d.m.th. shamin\u00eb shum\u00eb-ngjyr\u00ebshe, nj\u00eb stoli koke, vath\u00eb, nj\u00eb jelek, opinga dhe nj\u00eb brez, pastaj disa sende luksi, si sapun, etj. dhe, eventualisht, nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, p\u00ebr pjes\u00ebn tjet\u00ebr kujdeset familja e nuses. Krushqit e kalojn\u00eb mbr\u00ebmjen me k\u00ebng\u00eb dhe zbavitje n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e nuses. N\u00eb m\u00ebngjes grat\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb krehin, t\u00eb veshin t\u00eb stolisin, shkurt t\u00eb nisin nusen. Duvakun q\u00eb i mbulon kok\u00ebn dhe arrin gjer mbi gji, ia hedh nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb, por q\u00eb nuk duhet t\u00eb jet\u00eb jetim.<\/p>\n<p>N\u00eb Malcin\u00eb e Madhe i ven\u00eb nuses mbi kok\u00eb nj\u00eb rrob\u00eb, q\u00eb ka form\u00ebn e nj\u00eb hinke t\u00eb lart\u00eb. N\u00eb Malcin\u00eb e Vog\u00ebl kjo \u00ebsht\u00eb krahasisht e ul\u00ebt. K\u00ebshtu t\u00eb nisur dhe stolisur e marrin at\u00eb krushqit n\u00eb dor\u00ebzim. Kur krushka \u00ebsht\u00eb gati ta marr\u00eb nusen nga sht\u00ebpia e prind\u00ebrve t\u00eb saj e kap me dor\u00eb nga krahu i saj i djatht\u00eb dhe e detyron at\u00eb tri her\u00eb t\u00eb ngrihet nga vendi. I t\u00ebr\u00eb farefisi, q\u00eb ndodhet aty i thon\u00eb &#8220;\u00c7ohu, \u00e7ohu!&#8221;. Duke l\u00ebn\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e prind\u00ebrve kapet, duke qar\u00eb, pas zinxhirit t\u00eb kazanit, q\u00eb varet nga tavani dhe ku t\u00eb mundet, por s\u00eb fundi e ndjek krushkun. Shkurt, para se t\u00eb dal\u00eb nga sht\u00ebpia, ndahet nga prind\u00ebrit. M\u00ebma rri prapa n\u00eb sht\u00ebpi, t\u00eb tjer\u00ebt nga farefisi e p\u00ebrcjellin akoma nj\u00eb cope rrug\u00eb.<\/p>\n<p>Dalja e nuses nga sht\u00ebpia pritet me batare pushk\u00ebsh. Nusja vet\u00eb r\u00ebnkon, qan dhe shum\u00eb her\u00eb ndalet, p\u00ebr t&#8217;i hedhur nj\u00eb shikim sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb prind\u00ebrve. Pas disa qindra hapash ndahen edhe njer\u00ebzit e fundit t\u00eb farefisit dhe krushqit me nusen vazhdojn\u00eb rrug\u00ebn e tyre. Nusja shtr\u00ebngon n\u00eb grushtet e saj fundin e duvakut dhe ankohet dhe qan. N\u00eb Malci e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb rrug\u00ebs, por n\u00eb Malcin\u00eb e Madhe sa arrin te kufiri i fisit t\u00eb dh\u00ebndrit pushon s\u00eb qari. Sa koh\u00eb rruga \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr kuaj dhe mushka, nusja e b\u00ebn at\u00eb hipur mbi kal\u00eb, ndryshe e zbresin dhe ec\u00ebn n\u00eb k\u00ebmb\u00eb me krushqit e tjer\u00eb. I ka hije \u00e7do udh\u00ebtari, q\u00eb i takon krushqit, t\u00eb zbraz\u00eb disa pushk\u00eb dhe t\u00eb thot\u00eb &#8220;p\u00ebr hair!&#8221;.<\/p>\n<p>At\u00ebher\u00eb nj\u00ebri nga krushqit i jep raki t\u00eb pij\u00eb dhe bile ndodh, q\u00eb i japin edhe fishek\u00ebt, q\u00eb harxhoi p\u00ebr nder t\u00eb dasmor\u00ebve. Meqen\u00ebse nj\u00eb grup krushqish kalon shum\u00eb her\u00eb n\u00ebp\u00ebr toka fisesh me t\u00eb cil\u00ebt njeri ose tjetri nga dasmor\u00ebt \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjak, duhet at\u00ebher\u00eb t\u00eb sigurohet besa p\u00ebr t\u00eb kaluar pa rrezik.Nd\u00ebrsa njer\u00ebzit e nuses e shpien at\u00eb n\u00eb vendbanimin e ri, mblidhen n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e dh\u00ebndrit dasmor\u00ebt, numri i t\u00eb cil\u00ebve arrin nganj\u00ebher\u00eb n\u00eb 100 gjer n\u00eb 200 veta dhe n\u00eb Malcin\u00eb e Vog\u00ebl, kur i afrohen njer\u00ebzit e nuses sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb dh\u00ebndrit, iu del p\u00ebrpara nj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtyre dasmor\u00ebve. Kur t\u00eb dy grupet ndodhen ball\u00eb p\u00ebr ball\u00eb, ndalen dhe fillon nj\u00eb batare e p\u00ebrgjithshme pushk\u00ebsh, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn marrin pjes\u00eb edhe kullat e fqinj\u00ebve, pastaj bashkohen t\u00eb dy grupet, ulen p\u00ebrdhe, kapin gotat dhe \u00e7donj\u00ebri, pasi e pi at\u00eb gjer n\u00eb fund, zbraz pushk\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>Nuk do ta harroj kurr\u00eb nj\u00eb takim t\u00eb k\u00ebtill\u00eb n\u00ebn\u00eb Qaf\u00ebn e Nermajt n\u00eb Shal\u00eb. N\u00eb per\u00ebndim shk\u00eblqente qielli ar dhe zjarr, deti dhe horizonti shkriheshin n\u00eb drit\u00ebn e diellit per\u00ebndonj\u00ebs, majat e Dolomit\u00ebve t\u00eb vargut t\u00eb Nermajn\u00ebs ndri\u00e7onin lart p\u00ebrmbi kokat tona si hekur i skuqur, Lugina e Shal\u00ebs ishte zhytur n\u00eb ngjyr\u00eb t\u00eb kalt\u00ebr t\u00eb err\u00ebt, si yj me ngjyr\u00eb portokalli xix\u00ebllonin qitjet e pushk\u00ebve nga kullat e banor\u00ebve, q\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetnin krushqit dhe p\u00ebrpara nesh q\u00ebndronin 30-40 trima shaljan\u00eb me trup t\u00eb mrekulluesh\u00ebm n\u00eb petkat e tyre m\u00eb t\u00eb mira, n\u00eb tirq t\u00eb bardh\u00eb me gajtan\u00eb t\u00eb zez\u00eb, n\u00eb xhamadan\u00eb t\u00eb kuq t\u00eb q\u00ebndisur me ar dhe argjend. Batare pas batare e krisnin n\u00eb aj\u00ebr gjersa jehona u kthye nga Nermaja n\u00eb vesh\u00ebt tan\u00eb. Pasi pin\u00eb mir\u00eb krushqit u vun\u00eb p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb l\u00ebvizje dhe, kur arrit\u00ebn, nga larg lajm\u00ebruan ardhjen e tyre me nj\u00eb &#8220;mir\u00eb mbr\u00ebma!&#8221; t\u00eb fort\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb hyrjen e nuses n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e dh\u00ebndrit p\u00ebrdoren ceremonira t\u00eb ndryshme. N\u00eb Kelmend \u00ebsht\u00eb zakon ta sjellin nusen tri her\u00eb rrotull sht\u00ebpis\u00eb, pastaj, si ku\u00e7ovllah\u00ebt, hedhin nj\u00eb moll\u00eb p\u00ebrmbi \u00e7ati; nuses i japin nj\u00eb dor\u00eb me grur\u00eb, pastaj, pa u penguar, i duhet t\u00eb kap\u00ebrcej\u00eb pragun me k\u00ebmb\u00ebn e djatht\u00eb, merr pastaj, pjes\u00ebrisht si n\u00eb Bullgari, nj\u00eb djal\u00eb t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb krah\u00eb dhe sillet tri her\u00eb rrotull vatr\u00ebs. Dua t\u00eb p\u00ebrmend, q\u00eb n\u00eb Maqedoni nusja ul kok\u00ebn tri her\u00eb p\u00ebrpara sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb re. N\u00eb Bog\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb zakon te Oset\u00ebt, krushku e sjell nusen tri her\u00eb rrotull vatr\u00ebs, por n\u00eb Shqip\u00ebri e l\u00ebn\u00eb t\u00eb ulet mbi nj\u00eb kolltuk, sa her\u00eb vjen rrotull. Gjurm\u00eb t\u00eb k\u00ebtij zakoni gjejm\u00eb edhe n\u00eb Bullgari.<\/p>\n<p>N\u00eb Malcin\u00eb e Vog\u00ebl gjeveri e shpie nusen drejt n\u00eb sht\u00ebpi, atje ajo ulet, merr n\u00eb krah\u00eb nj\u00eb djal\u00eb 2-3 vje\u00e7, e puth dhe i dhuron nj\u00eb pal\u00eb \u00e7orape, pastaj dy gra e shpien n\u00eb nj\u00eb qoshe t\u00eb dhom\u00ebs, ku duhet t\u00eb nus\u00ebroj\u00eb sa koh\u00eb zgjatin sofrat, q\u00eb shtrohen p\u00ebr burra dhe p\u00ebr gra ve\u00e7 e ve\u00e7. Ceremonia maqedonase, q\u00eb e detyron nusen, kur hyn n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e dh\u00ebndrit, t\u00eb shkel\u00eb mbi nj\u00eb plug, ka nj\u00eb analogun n\u00eb Kruj\u00eb, ku e v\u00ebn\u00eb t\u00eb ec\u00eb p\u00ebrmbi nj\u00eb kobure t\u00eb argjendt\u00eb. Pas buke k\u00ebndojn\u00eb, nganj\u00ebher\u00eb edhe k\u00ebrcejn\u00eb, pastaj shkojn\u00eb t\u00eb pushojn\u00eb. Fqinj\u00ebt shkojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre dhe nusja e kalon nat\u00ebn n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e nj\u00eb dasmoreje.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto ceremonira jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb vjetra. Sjelljen rrotull vatr\u00ebs e kan\u00eb pasur edhe indusit dhe gjerman\u00ebt e vjet\u00ebr, edhe n\u00eb Kaukaz, ceremonia me djalin 2-3 vje\u00e7 \u00ebsht\u00eb si mjet magjik p\u00ebr t\u00eb lindur djem edhe n\u00eb Azin\u00eb e Vog\u00ebl dhe n\u00eb Rumani, duvaku i nuses ka qen\u00eb zakon i romak\u00ebve, i grek\u00ebve dhe i gjerman\u00ebve t\u00eb vjet\u00ebr dhe sot akoma i grek\u00ebve t\u00eb veriut. Zakonin romak ta mbartin n\u00eb krah\u00eb nusen p\u00ebrmbi pragun e sht\u00ebpis\u00eb, nuk e kan\u00eb shqiptar\u00ebt. Ku\u00e7ovllah\u00ebt \u00e7orapet ia japin t\u00eb ftuarve dhe n\u00ebn\u00ebs s\u00eb dh\u00ebndrit.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto ceremoni dh\u00ebnd\u00ebri nuk merr pjes\u00eb. N\u00eb sofrat n\u00eb mbr\u00ebmjen e dit\u00ebs s\u00eb par\u00eb nuk marrin fund ceremonit\u00eb e martes\u00ebs. Heqja e duvakut b\u00ebhet t\u00eb nes\u00ebrmen n\u00eb m\u00ebngjes. Nusen e v\u00ebn\u00eb p\u00ebrs\u00ebri, si n\u00eb Trapani t\u00eb Sicilis\u00eb, n\u00eb qoshen e dhom\u00ebs dhe gjeveri i heq duvakun n\u00eb sy t\u00eb mysafir\u00ebve, q\u00eb jan\u00eb mbledhur. T\u00eb gjith\u00eb e admirojn\u00eb nusen dhe nd\u00ebrsa jasht\u00eb zbrazen pushk\u00eb e urojn\u00eb at\u00eb me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb: &#8220;p\u00ebr hair e me nafak\u00eb!&#8221; Tani fillon mbledhja e dhuratave m\u00eb t\u00eb holla p\u00ebr nusen. Buka e dasm\u00ebs, q\u00eb lot nj\u00eb rol kaq t\u00eb madh n\u00eb Bullgari dhe n\u00eb Maqedoni, n\u00eb Shqip\u00ebri, duket se \u00ebsht\u00eb gati e panjohur, se un\u00eb kam gjetur vet\u00ebm nj\u00eb lajm, q\u00eb ka lidhje me t\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb Planti ka qen\u00eb zakon, gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb sofr\u00ebs, q\u00eb nj\u00eb grua kalonte radh\u00ebn e sofr\u00ebs me nusen, q\u00eb mbante nj\u00eb kula\u00e7 n\u00eb dor\u00eb, fal\u00ebnderonte secilin nga t\u00eb ftuarit n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nuses dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht b\u00ebnte pyetjen stereotipe: &#8220;Po thot\u00eb nusja lumja e kush na ka ardh e kush m\u00eb ka prit N.N. \u00e7a po i \u00e7on nuses n&#8217;kula\u00e7?&#8221; Meqen\u00ebse kjo m\u00ebnyr\u00eb lypse nuk i p\u00eblqen shaljan\u00ebve, nj\u00eb shaljan u mor vesh me kryetarin e Plantit, q\u00eb ta tallnin k\u00ebt\u00eb zakon dhe prandaj pyetjes iu p\u00ebrgjigj me: &#8220;ia fal p.. t\u00eb saj&#8221;. Dasmor\u00ebt mor\u00ebn shum\u00eb inat dhe desh\u00ebn ta vrisnin, por kryetari i Plantit, i cili ishte marr\u00eb vesh me t\u00eb m\u00eb pare, nd\u00ebrhyri dhe k\u00ebshtu ky shp\u00ebtoi. P\u00ebrfundimi qe q\u00eb zakoni i kula\u00e7it u prish.<\/p>\n<p>Normalisht duhej, q\u00eb dit\u00ebn kur b\u00ebhej heqja e duvakut t\u00eb b\u00ebhej edhe kuror\u00ebzimi i \u00e7iftit, si\u00e7 b\u00ebhet kudo n\u00eb malcit\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb veriore, por kjo nuk ndodh gjithmon\u00eb, se t\u00eb dy pal\u00ebt mundohen me k\u00ebt\u00eb fush\u00eb ta shtyjn\u00eb martes\u00ebn kishtare sa t\u00eb jet\u00eb e mundur, meqen\u00ebse ajo nuk mund t\u00eb prishet. Ve\u00e7an\u00ebrisht me qejf e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb pala e nuses, se shpreson, q\u00eb kur t\u00eb mos jet\u00eb e k\u00ebnaqur me martes\u00ebn, t\u00eb gjej\u00eb rast m\u00eb leht\u00eb p\u00ebr arratisje. Por edhe ana e dh\u00ebndrit e shtyn martes\u00ebn kishtare sa mundet, gjersa nusja t\u00eb ket\u00eb lindur nj\u00eb djal\u00eb; kur gruaja nuk b\u00ebn f\u00ebmij\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb leht\u00eb, q\u00eb burri t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb gra t\u00eb dyt\u00eb. Nuk ndodh kurr\u00eb q\u00eb dh\u00ebndri ta ndaj\u00eb nusen kur ajo refuzon t\u00eb v\u00ebr\u00eb kuror\u00eb kishtare, por Durhami tregon nj\u00eb rast n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb. Shtyrja e martes\u00ebs mund t\u00eb b\u00ebhet sidomos n\u00eb Shal\u00eb shum\u00eb dendur, nganj\u00ebher\u00eb edhe dy jav\u00eb dhe at\u00ebher\u00eb i kushton famullitarit shum\u00eb mundim, p\u00ebr t&#8217;i mbushur mendjen \u00e7iftit t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb kish\u00eb.Shum\u00eb t\u00eb vlefsh\u00ebm jan\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb sh\u00ebnimet n\u00eb raportin e vizit\u00ebs s\u00eb kryepeshkopit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb veriore nga viti 1763.<\/p>\n<p>Kryepeshkopi lajm\u00ebron, q\u00eb bashk\u00eb me hakmarrjen dhe vrasjen, m\u00ebkat i popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb konkubinati me bashk\u00ebshorten e ardhshme, dhe kjo ndodh se bashk\u00ebshort\u00ebt presin dy tre vjet, gjersa t\u00eb lind\u00eb nj\u00eb djal\u00eb, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb kuror\u00ebzimin n\u00eb kish\u00eb. M\u00ebnyra e &#8220;koitus&#8221; si\u00e7 e paraqet figura n\u00eb brezin e metalt\u00eb kelto-ilirian quhet n\u00eb shum\u00eb vise t\u00eb Ballkanit: &#8220;m\u00ebnyra shqiptare&#8221;.Edhe Shtern p\u00ebrmend, q\u00eb n\u00eb Gadishullin Ballkanik jan\u00eb tre lloje t\u00eb koitus-it. M\u00ebnyra dalmatine, italiane nga prapa, m\u00ebnyra bullgare dhe ajo serbe, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn burri i v\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e gruas mbi supe. Kjo e fundit \u00ebsht\u00eb identike me at\u00eb, q\u00eb n\u00eb Rumani e quajn\u00eb &#8220;m\u00ebnyra shqiptare&#8221;.<\/p>\n<p>N\u00eb Malcin\u00eb e Vog\u00ebl, pas nat\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb \u00e7iftit, e nxirrnin nusen te dera e sht\u00ebpis\u00eb p\u00ebr t\u00eb admiruar yjet dhe zbrazin pushk\u00eb, si duket ka lidhje me bes\u00ebtytnin\u00eb, q\u00eb \u00e7donj\u00ebri ka yllin e tij. Nj\u00eb analogon gjendet n\u00eb ceremonialin e vjet\u00ebr indian, se n\u00eb Indi i duhej \u00e7iftit pas martes\u00ebs t\u00eb sodit\u00eb yllin polar, simbolin e q\u00ebndrue-shm\u00ebris\u00eb. Nga zakonet e tjera pas martes\u00ebs dua t\u00eb p\u00ebrmend, q\u00eb s\u00ebnduku i paj\u00ebs gjat\u00eb nj\u00eb viti nuk duhet t\u00eb l\u00ebviz\u00eb nga vendi se kjo do t\u00eb sillte fatkeq\u00ebsi, pastaj q\u00eb nusja disa muaj pas martes\u00ebs vishet si p\u00ebr fest\u00eb dhe viziton prind\u00ebrit e saj. Nga ceremonit\u00eb e martes\u00ebs sllave dhe ato rumune, q\u00eb iu p\u00ebrngjajn\u00eb atyre, ceremonit\u00eb shqiptare ndryshojn\u00eb kryek\u00ebput nga shkaku se t\u00eb fejuarit gjer pas martes\u00ebs, si me th\u00ebn\u00eb, nuk duhet t\u00eb shikohen. T\u00eb nj\u00ebjtin zakon e kan\u00eb edhe sicilian\u00ebt dhe ku\u00e7ovllah\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb martesat shqiptare nuk \u00ebsht\u00eb zakon n\u00eb fejes\u00eb, q\u00eb t\u00eb takohen nusja dhe dh\u00ebnd\u00ebri kur dor\u00ebzohen dhuratat e dh\u00ebndrit, q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mergjurit; pra bie posht\u00eb vizita e dh\u00ebndrit dhe natyrisht edhe vallja pas fejes\u00ebs. Shqiptar\u00ebt nuk njohin as zakonin e grek\u00ebve t\u00eb Maqedonis\u00eb, d.m.th. ta p\u00ebrcjellin \u00e7iftin n\u00eb dhom\u00ebn e fjetjes dhe aq m\u00eb pak t\u00eb kontrollojn\u00eb k\u00ebmish\u00ebn e nuses, ose t&#8217;i d\u00ebrgojn\u00eb n\u00ebn\u00ebs s\u00eb saj nj\u00eb shishe me raki me ngjyr\u00eb t\u00eb kuqe.Kemi p\u00ebrmendur se n\u00eb Shqip\u00ebri, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb malci, ndodh q\u00eb e rr\u00ebmbejn\u00eb vajz\u00ebn kur prind\u00ebrit nuk duan t\u00eb japin p\u00eblqimin e tyre.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa n\u00eb Bosnje dhe n\u00eb Rumani e rr\u00ebmbejn\u00eb vajz\u00ebn, me p\u00eblqimin e prind\u00ebrve, p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar t\u00eb dy pal\u00ebt nga shpenzimet e fejes\u00ebs, por n\u00eb Shqip\u00ebri kjo p\u00ebrjashtohet, se atje grabitja e vajz\u00ebs shkakton hakmarrje, gj\u00eb q\u00eb nuk ekziston n\u00eb Bosnje dhe Rumani. N\u00eb Shqip\u00ebri nuk njihen martesat, q\u00eb lidhen duke e z\u00ebvend\u00ebsuar mergjurin n\u00eb sh\u00ebrbim. N\u00eb Bosnje dhe bile edhe n\u00eb Rumani gjenden gjurm\u00eb t\u00eb martesave me grabitje dhe n\u00eb Bosnje edhe teprica t\u00eb martesave me sh\u00ebrbim. N\u00eb Shqip\u00ebri mungon ky zakon, se kanuni e ndalon kryek\u00ebput &#8220;hyrjen dh\u00ebnd\u00ebr&#8221; n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e nuses (kollovar). N\u00eb goj\u00ebdh\u00ebn\u00ebn e fisit t\u00eb Kelmendit ka gjurm\u00eb t\u00eb martes\u00ebs me sh\u00ebrbim. Shum\u00eb nga ceremonit\u00eb shqiptare i gjejm\u00eb edhe n\u00eb vende t\u00eb tjera, si p.sh. n\u00eb Zibenbyrgen, n\u00eb Maqedonin\u00eb greke dhe n\u00eb Rumani, nusja kthehet te prind\u00ebrit pas martes\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<p>Ardhja e nuses tri her\u00eb rrotull vetes praktikohet pjes\u00ebrisht n\u00eb Gjermani p\u00ebr sh\u00ebrb\u00ebtor\u00ebt. P\u00ebrve\u00e7 n\u00eb Shqip\u00ebri, ku dh\u00ebnd\u00ebri shum\u00eb her\u00eb nuk fle me nusen e tij n\u00eb nj\u00eb shtrat, k\u00ebt\u00eb zakon e kan\u00eb edhe n\u00eb Indi, Armeni, Zvic\u00ebr, Shvaben dhe n\u00eb Oberpfalz (Gjermani). Interesant \u00ebsht\u00eb, q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri nuk ekzistojn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb nj\u00eb tregu vajzash, megjith\u00ebq\u00eb Herodoti p\u00ebrmend, q\u00eb ilir\u00ebt kishin pasur. N\u00eb Zibenbyrgen ka pasur gjurm\u00eb t\u00eb k\u00ebtij institucioni gjer n\u00eb mes t\u00eb XIX-it shekull.N\u00eb lidhje me sa tham\u00eb p\u00ebrmbi martesat, \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t\u00eb p\u00ebrmendim shenjat e k\u00ebqija, q\u00eb tregojn\u00eb fatkeq\u00ebsira n\u00eb jet\u00ebn e martes\u00ebs, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shkelja e kuror\u00ebs.<\/p>\n<p>Kur i zgjidhet brezi nj\u00eb burri, dhe ky e t\u00ebrheq zvarr\u00eb pa e pikasur, at\u00ebher\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb shenj\u00eb se gruaja e tradhton. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast n\u00eb Bullgari kujtojn\u00eb q\u00eb gruaja e ka s\u00eb paku mendjen te nj\u00eb burr\u00eb tjet\u00ebr. N\u00eb Greqi kujtojn\u00eb se n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast nj\u00eb nga grat\u00eb e familjes ka lindur f\u00ebmij\u00eb. N\u00eb Knittelfeld t\u00eb Shtajermarkut (Austri) besojn\u00eb se kur nj\u00eb vajz\u00eb humbet p\u00ebrpar\u00ebsen, \u00ebsht\u00eb shenjt\u00eb, q\u00eb i dashuri e tradhton. Kur e ndan burri gruan p\u00ebr tradhti e pret brezin n\u00eb dy cop\u00eb. Natyrisht ka t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb paralelja e Knittelfeldit ka lidhje t\u00eb vjetra m\u00eb t\u00eb thella. Duke p\u00ebrmendur lindjen e nj\u00eb gruaje na kujtohet cingulumsi (petrahili) i priftit.<\/p>\n<p>(sg\/shqiptarja.com)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kultur\u00eb &#8211; Nga: BARON FRANC NOP\u00c7A, 04 Shkurt 2013 Para pak dit\u00ebsh u botua n\u00eb shqip vepra e Baron Franc Nop\u00e7\u00ebs &#8220;Pikpamje fetare, doket dhe zakonet e Malcis\u00eb s\u00eb madhe. Me disa ve\u00e7ori nga krahina e Zadrim\u00ebs dhe nga Shkodra&#8221;. E botuar nga Qendra e Studimeve Albanologjike, vepra u p\u00ebrgatit p\u00ebr botim dhe u redaktua [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,3],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kultur\u00eb &#8211; Nga: BARON FRANC NOP\u00c7A, 04 Shkurt 2013 Para pak dit\u00ebsh u botua n\u00eb shqip vepra e Baron Franc Nop\u00e7\u00ebs &#8220;Pikpamje fetare, doket dhe zakonet e Malcis\u00eb s\u00eb madhe. Me disa ve\u00e7ori nga krahina e Zadrim\u00ebs dhe nga Shkodra&#8221;. E botuar nga Qendra e Studimeve Albanologjike, vepra u p\u00ebrgatit p\u00ebr botim dhe u redaktua [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-02-05T09:49:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\",\"datePublished\":\"2013-02-05T09:49:41+00:00\",\"dateModified\":\"2013-02-05T09:49:41+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/\"},\"wordCount\":4132,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Histori\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/\",\"name\":\"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg\",\"datePublished\":\"2013-02-05T09:49:41+00:00\",\"dateModified\":\"2013-02-05T09:49:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\/\/fjala.info\/\"],\"url\":\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Kultur\u00eb &#8211; Nga: BARON FRANC NOP\u00c7A, 04 Shkurt 2013 Para pak dit\u00ebsh u botua n\u00eb shqip vepra e Baron Franc Nop\u00e7\u00ebs &#8220;Pikpamje fetare, doket dhe zakonet e Malcis\u00eb s\u00eb madhe. Me disa ve\u00e7ori nga krahina e Zadrim\u00ebs dhe nga Shkodra&#8221;. E botuar nga Qendra e Studimeve Albanologjike, vepra u p\u00ebrgatit p\u00ebr botim dhe u redaktua [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2013-02-05T09:49:41+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb","datePublished":"2013-02-05T09:49:41+00:00","dateModified":"2013-02-05T09:49:41+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/"},"wordCount":4132,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg","articleSection":["Artikuj","Histori"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/","name":"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg","datePublished":"2013-02-05T09:49:41+00:00","dateModified":"2013-02-05T09:49:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.fjala.info\/2013\/foto_arkiv1.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/baron-nopca-ja-si-martohen-shqiptaret-e-veriut-te-shqiperise\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Baron Nop\u00e7a: Ja si martohen shqiptar\u00ebt e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12390"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12390\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}