N\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, produktet gjermane kan\u00eb nj\u00eb reputacion t\u00eb shk\u00eblqyer. Ato p\u00ebrfaq\u00ebsohen nga mbishkrimi “Made in Germany”, e njohur si nj\u00eb \u201cvul\u00eb\u201d e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb lart\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Ekonomia gjermane \u00ebsht\u00eb e karakterizuar nga inovacioni, cil\u00ebsia e lart\u00eb dhe zbatimi i teknologjis\u00eb m\u00eb t\u00eb avancuar. Ekonomia e kat\u00ebrt m\u00eb e madhe n\u00eb bot\u00eb nuk mb\u00ebshtetet vet\u00ebm n\u00eb kompanit\u00eb q\u00eb operojn\u00eb globalisht, por edhe n\u00eb shum\u00eb nd\u00ebrmarrje t\u00eb vogla dhe t\u00eb mesme, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb rol lider n\u00eb tregjet globale dhe q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb forc\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb ekonomis\u00eb gjermane.<\/p>\n
Gjermania ka arritur t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb nga kushtet e saj t\u00eb mira ekonomike dhe nga kualifikimi i lart\u00eb i fuqis\u00eb s\u00eb saj pun\u00ebtore dhe prej vitit 2003 \u00ebsht\u00eb eksportuesi i dyt\u00eb m\u00eb i madh n\u00eb bot\u00eb. Shumica e vendeve, duke njohur mir\u00eb vlerat dhe biografin\u00eb e pasur t\u00eb ekonomis\u00eb m\u00eb t\u00eb zhvilluar n\u00eb Europ\u00eb, k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb nga modeli gjerman, duke zgjeruar bashk\u00ebpunimin dhe duke krijuar kushte t\u00ebrheq\u00ebse p\u00ebr investimet gjermane. Me rastin e vendit ton\u00eb, \u00e7udit\u00ebrisht puna q\u00ebndron ndryshme dhe duket sikur kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb \u201cmosp\u00ebrputhje karakteri\u201d me rregullat gjermane t\u00eb loj\u00ebs.<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr \u201cDoj\u00e7e Vele\u201d, t\u00eb dh\u00ebn\u00eb para disa dit\u00ebsh, ambasadorja e Gjermanis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, Carola M\u00fcller-Holtkemper flet p\u00ebr situat\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri dhe sipas saj: Korrupsioni dhe mungesa e shtetit ligjor mbajn\u00eb larg investitor\u00ebt e huaj, t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb mund t\u00eb krijonin vende pune t\u00eb reja me an\u00eb t\u00eb dijeve dhe kapitalit q\u00eb do t\u00eb sillnin n\u00eb vend, si dhe do t\u00eb mund t\u00eb ndihmonin n\u00ebp\u00ebrmjet aktiviteteve ekonomike bilancin deficitar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n
Deklarata e fort\u00eb vjen nga z\u00ebri zyrtar i nj\u00eb vendi, i cili q\u00eb prej vitit 1988 ka dh\u00ebn\u00eb ndihma dhe ka financuar n\u00eb vendin ton\u00eb projekte t\u00eb ndryshme n\u00eb fush\u00ebn e arsimit, t\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, t\u00eb energjis\u00eb elektrike, n\u00eb projektet e p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb sistemeve t\u00eb furnizimit t\u00eb ujit t\u00eb pijsh\u00ebm dhe s\u00eb fundi edhe n\u00eb sigurimin e digave t\u00eb hidrocentraleve mbi lumin Drin si dhe n\u00eb forcimin e kapaciteteve t\u00eb transmetimit t\u00eb energjis\u00eb elektrike. N\u00eb total, ndihma e ofruar n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb, q\u00eb prej fillimit t\u00eb ndihm\u00ebs 2 vjet para r\u00ebnies s\u00eb sistemit komunist, e tejkalon shum\u00ebn e 1 miliard eurove. T\u00eb b\u00ebn p\u00ebrshtypje modeli i mb\u00ebshtetjes gjermane, e cila \u00ebsht\u00eb pa shum\u00eb buj\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb e drejtuar n\u00eb sektor\u00eb jetik\u00eb, me q\u00ebllime afatgjata q\u00eb i japin nj\u00eb tjet\u00ebr perspektiv\u00eb kushteve baz\u00eb t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb vendit ton\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kuptojm\u00eb se cilat jan\u00eb arsyet q\u00eb investitor\u00ebt gjerman\u00eb po ngurrojn\u00eb t\u00eb futen n\u00eb tregun shqiptar. N\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb kujdesshme t\u00eb investimeve gjermane do t\u00eb kuptojm\u00eb se ato jan\u00eb duke p\u00ebrgatitur terrenin p\u00ebr t\u00eb krijuar kushte t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr investime t\u00eb huaja n\u00eb terma afatgjat\u00eb. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, n\u00ebse vendi yn\u00eb do t\u00eb b\u00ebhet t\u00ebrheq\u00ebs p\u00ebr investimet gjermane, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb jet\u00eb i till\u00eb edhe p\u00ebr t\u00eb gjitha burimet e investimeve t\u00eb huaja.<\/p>\n
Aft\u00ebsit\u00eb konkurruese t\u00eb vendit ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investitor\u00eb t\u00eb huaj, si\u00e7 duket, jan\u00eb m\u00eb pak konkurruese se vendet e rajonit p\u00ebr disa arsye, ose e th\u00ebn\u00eb m\u00eb sakt\u00eb p\u00ebr nj\u00eb grup t\u00eb koklavitur faktor\u00ebsh t\u00eb kontrolluesh\u00ebm dhe t\u00eb pakontrolluesh\u00ebm. N\u00eb grupin e par\u00eb t\u00eb arsyeve do t\u00eb renditnim nj\u00eb s\u00ebr\u00eb faktor\u00ebsh natyral\u00eb, q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me larg\u00ebsin\u00eb gjeografike t\u00eb tregjeve t\u00eb vendeve tona, me cil\u00ebsin\u00eb dhe nivelin e kualifikimit t\u00eb punonj\u00ebsve, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb pap\u00ebrshtatsh\u00ebm n\u00eb disa sektor\u00eb q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb kualifikim t\u00eb lart\u00eb si dhe madh\u00ebsin\u00eb natyrale t\u00eb tregut shqiptar.<\/p>\n
Nga ana tjet\u00ebr, kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb grup faktor\u00ebsh q\u00eb jan\u00eb t\u00eb menaxhuesh\u00ebm dhe t\u00eb kontrolluesh\u00ebm. Nj\u00eb nga pengesat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb frenon investitor\u00ebt serioz\u00eb \u00ebsht\u00eb \u00e7orba e gatuar me pronat n\u00eb Shqip\u00ebri, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201cmur Berlini\u201d p\u00ebr vet\u00eb qytetar\u00ebt shqiptar\u00eb e jo m\u00eb p\u00ebr t\u00eb huajt. Kjo gjendje \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e sistemi t\u00eb kalbur gjyq\u00ebsor q\u00eb i ka krijuar ekonomis\u00eb shqiptare d\u00ebmin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb 20 vitet e fundit.<\/p>\n
Niveli alarmant i korrupsionit n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb administrat\u00ebn, natyrisht, nuk mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb p\u00ebr vete investitor\u00eb serioz\u00eb, sado q\u00eb t\u00eb \u00e7irremi me t\u00eb madhe se nj\u00eb arritje e madhe dhe e shk\u00eblqyer e vendit ton\u00eb \u00ebsht\u00eb krijimi i t\u00eb gjitha kushteve p\u00ebr thithjen e investimeve t\u00eb huaja. Nj\u00eb tjet\u00ebr arsye e kontrollueshme q\u00eb ka nj\u00eb ndikim t\u00eb madh n\u00eb frenimin e investimeve serioze ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb edhe me biografin\u00eb e ekonomis\u00eb shqiptare. Psikologjia e \u201cfush\u00ebs s\u00eb djegur\u201d n\u00eb fillim t\u00eb viteve \u201890 shkat\u00ebrroi p\u00ebrfundimisht t\u00eb gjitha vlerat biografike t\u00eb fuqis\u00eb pun\u00ebtore dhe \u00e7oi n\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb mjeruar t\u00eb kualifikimit t\u00eb punonj\u00ebsve t\u00eb industris\u00eb. Kjo \u00e7oroditje afatgjat\u00eb e tregut t\u00eb pun\u00ebs i ka dh\u00ebn\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb vendit nj\u00eb goditje t\u00eb madhe n\u00eb planin strategjik. Tregu i pun\u00ebs ka nj\u00eb vakum t\u00eb madh n\u00eb klas\u00ebn e teknik\u00ebve t\u00eb mes\u00ebm dhe t\u00eb ul\u00ebt.<\/p>\n
Nga ana tjet\u00ebr, shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm mbetet roli i shtetit n\u00eb ekonomi. Nj\u00eb nga detyrat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb tij duhet t\u00eb jet\u00eb mbrojtja e mjedisit konkurrues ekonomik nga tendencat monopoliste apo oligopolistike. Pavar\u00ebsisht deklaratave euforike nga burimet qeveritare n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, prova e vetme q\u00eb jemi duke krijuar standarde dhe q\u00eb aft\u00ebsit\u00eb konkurruese t\u00eb vendit ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb thithur investime jan\u00eb rritur, do t\u00eb vij\u00eb si rezultat i interesit nga ekonomia m\u00eb e p\u00ebrparuar n\u00eb Eurozon\u00eb. Gjerman\u00ebt me krenari e etiketojn\u00eb ekonomin\u00eb e tyre, “ekonomia sociale e tregut”, p\u00ebr t\u00eb treguar se sistemi ekonomik q\u00eb zbatojn\u00eb ka zhvilluar nj\u00eb model me dimension social. Ata e theksojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e liris\u00eb s\u00eb “tregut” jasht\u00eb nd\u00ebrhyrjes dhe dominimit shtet\u00ebror.<\/p>\n
P\u00ebr t\u00eb siguruar k\u00ebto kushte n\u00eb tregun shqiptar, institucionet qeveris\u00ebse duhet t\u00eb provojn\u00eb se jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb presionin dhe forc\u00ebn e oligark\u00ebve t\u00eb rinj dhe t\u00eb vjet\u00ebr. Nuk \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme q\u00eb politikat qeveris\u00ebse t\u00eb mb\u00ebshteten vet\u00ebm tek niveli i ul\u00ebt i barr\u00ebs fiskale prej 10 p\u00ebr qind, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb shqet\u00ebsimi m\u00eb i madh i investitor\u00ebve lidhet me kostot e fshehura t\u00eb biznesit si pasoj\u00eb e korrupsionit galopant. Investitor\u00ebt kan\u00eb arsye t\u00eb forta t\u00eb ngurojn\u00eb t\u00eb investojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend, ku nuk e kan\u00eb t\u00eb qart\u00eb se sa jan\u00eb kostot reale t\u00eb investimit, sidomos kur ky ngurrim mb\u00ebshtetet nga deklarata zyrtare t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb tyre. Ekonomis\u00eb shqiptare i mungon ajo \u201cp\u00ebrputhje karakteri\u201d, e nevojshme p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investimet gjermane n\u00eb vend…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
N\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, produktet gjermane kan\u00eb nj\u00eb reputacion t\u00eb shk\u00eblqyer. Ato p\u00ebrfaq\u00ebsohen nga mbishkrimi “Made in Germany”, e njohur si nj\u00eb \u201cvul\u00eb\u201d e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb lart\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Ekonomia gjermane \u00ebsht\u00eb e karakterizuar nga inovacioni, cil\u00ebsia e lart\u00eb dhe zbatimi i teknologjis\u00eb m\u00eb t\u00eb avancuar. Ekonomia e kat\u00ebrt m\u00eb e madhe n\u00eb bot\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-11544","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"\n