{"id":11501,"date":"2011-12-02T23:44:57","date_gmt":"2011-12-02T22:44:57","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/?p=448"},"modified":"2011-12-02T23:44:57","modified_gmt":"2011-12-02T22:44:57","slug":"nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/","title":{"rendered":"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-7236\" title=\"Agron Tufa\" src=\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/agron_tufa.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" \/> <strong>AGRON TUFA<\/strong><\/p>\n<p>Gjuha shqipe, q\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb mund t\u00eb konsiderohet si kryepersonazhi i historis\u00eb son\u00eb komb\u00ebtare dhe elementi p\u00ebrcaktues i identitetit komb\u00ebtar shqiptar, e ka shpalosur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ekzistenc\u00ebn e saj (ton\u00eb) n\u00ebp\u00ebrmjet P\u00ebrkthimit. Q\u00eb nga p\u00ebrkthimi i Formul\u00ebs s\u00eb Pag\u00ebzimit t\u00eb Pal Engj\u00ebllit Atit e t\u2019birit e t\u2019shpirtit shenjt\u201d, gjuha shqipe \u00ebsht\u00eb m\u00ebk\u00ebmbur duke kaluar p\u00ebr teheve t\u00eb zgripit t\u00eb historis\u00eb, duke fituar sigurin\u00eb e d\u00ebshmis\u00eb s\u00eb identitetit t\u00eb saj. Nj\u00eb nd\u00ebr sekretet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb mbijetes\u00ebs s\u00eb shqipes ka qen\u00eb, pa dyshim, P\u00ebrkthimi. Roli i p\u00ebrkthimit, si gjithkund p\u00ebr gjuh\u00ebt e reja, q\u00eb n\u00eb stadin foshnjor t\u00eb tyre ka qen\u00eb vendimtar edhe p\u00ebr shqipen, q\u00eb n\u00eb m\u00ebk\u00ebmbjen e rim\u00ebk\u00ebmbjen e saj, deri te hapat e saj origjinal\u00eb e vet\u00ebbesues. <\/p>\n<p>Kjo energji e marr\u00eb nga p\u00ebrkthimet shtrohet edhe tani, n\u00eb koh\u00ebt moderne t\u00eb zhvillimit t\u00eb saj, p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb arsyesh, p\u00ebr t\u00eb cilat do t\u00eb flasim m\u00eb posht\u00eb. \u00cbsht\u00eb nevoj\u00eb e domosdoshme t\u00eb rip\u00ebrkthehet gjith\u00eb repertori i vjet\u00ebr i p\u00ebrkthim-shqip\u00ebrimeve tona, madje t\u00eb nxiten jo nj\u00eb, por disa p\u00ebrkthime, si shenj\u00eb e begat\u00eb, gjall\u00ebris\u00eb dhe dinamik\u00ebs s\u00eb shqipes s\u00eb sotme. Rip\u00ebrkthimi \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm p\u00ebr disa arsye. S\u00eb pari, sepse njihet gjer\u00ebsisht nj\u00eb ligj\u00ebsi universale n\u00eb k\u00ebt\u00eb art: p\u00ebrkthimet vjetrohen, nd\u00ebrsa Origjinali mbetet i gjall\u00eb e i pandryshuesh\u00ebm; p\u00ebrkthimi p\u00ebrballet me dukurin\u00eb e bashk\u00ebkoh\u00ebsimit t\u00eb nivelit gjuh\u00ebsor p\u00ebr recepientin e \u00e7do gjenerate. <\/p>\n<p>K\u00ebshtu vazhdimisht. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, Shekspiri, Poe, Servantesi, sado mjesht\u00ebrisht (e diskutueshme kjo) jan\u00eb p\u00ebrkthyer me potencialin e mjeteve shpreh\u00ebse e stilistikore t\u00eb shqipes s\u00eb viteve \u201920 \u2013 \u201930 t\u00eb shekullit XX. Me k\u00ebt\u00eb nivel shprehjesor e kan\u00eb nd\u00ebrtuar dialogun e tyre me lexuesin e k\u00ebtyre viteve t\u00eb apostrofuara. Shkrimtar\u00ebt dhe poet\u00ebt e m\u00ebdhenj klasik\u00eb, ndon\u00ebse kan\u00eb ardhur n\u00eb shqip, kryesisht prej penave t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb shkrimtar\u00ebve e poet\u00ebve tan\u00eb t\u00eb tradit\u00ebs, nuk e kan\u00eb gjall\u00ebrin\u00eb, zhd\u00ebrvjellt\u00ebsin\u00eb dhe ekspresivitetin e nivelit t\u00eb shprehjes letrare t\u00eb dit\u00ebve t\u00eb sotme, sepse produkti p\u00ebrkthimor \u00ebsht\u00eb i varur n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb mase nga mund\u00ebsit\u00eb e stadit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm gjuh\u00ebsor. <\/p>\n<p>Origjinali mbetet si nj\u00eb pem\u00eb me gjethnaj\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsisht t\u00eb gjelb\u00ebr: \u00e7do p\u00ebrkthim p\u00ebrforcon nj\u00eb relacion bashk\u00ebkoh\u00ebsie n\u00eb lidhje me t\u00eb. \u00c7do gjenerat\u00eb nd\u00ebrton nj\u00eb diskursivitet t\u00eb caktuar me p\u00ebrkthimin e nj\u00eb origjinali, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vijn\u00eb gjenerata t\u00eb tjera dhe diskursi shp\u00ebrngulet, transformohet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrftuar nj\u00eb Origjinal sa m\u00eb bashk\u00ebkohor me t\u00eb cilin t\u00eb mund t\u00eb hysh n\u00eb komunikim intensiv. Por nuk hyhet n\u00eb nj\u00eb dialogim bashk\u00ebkohor shekspirian me dram\u00ebn dilematike bot\u00ebrore, t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb n\u00eb trajt\u00ebn: \u201cT\u00eb rro\u00e7 a t\u00eb mos rro\u00e7, kjo \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja\u201d (me kategorin\u00eb e eliminuar t\u00eb paskajores, q\u00eb hap \u00e7arje ontologjike kuptimore t\u00eb tipit \u201cme qen\u00eb\/ t\u00eb rro\u00e7\u201d. <\/p>\n<p>Apo humbjen dramatike t\u00eb pesh\u00ebs drith\u00ebruese tek Poe n\u00eb dyvarg\u00ebshin \u201cFryri er\u00eb nga p\u00ebrjashta\/ tundi perdet e m\u00ebndafshta\u201d, t\u00eb cilin populli yn\u00eb i kartolinave n\u00eb komuniz\u00ebm, pavet\u00ebdijsh\u00ebm e ka parodizuar duke ia bashkangjitur vazhdimin: \u201cMos kujto se t\u00eb harrova\/ kartolin\u00ebn ta d\u00ebrgova\u201d. Tek ne, si n\u00eb \u00e7do gj\u00eb, edhe n\u00eb p\u00ebrkthime \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ngulitesh, por n\u00ebse ia del, shnd\u00ebrrohesh n\u00eb mit, n\u00eb idol dhe po guxove t\u00eb prek\u00ebsh, fjala vjen Nolin, t\u00eb quajn\u00eb o mendjemadh, o t\u00eb marr\u00eb. S\u00eb dyti, \u00e7do epok\u00eb kulturore ka k\u00ebrkesat, normat dhe kanunet e veta. <\/p>\n<p>Vitet nj\u00ebzet-tridhjet\u00eb, kur nis p\u00ebrkthimtaria e nj\u00ebmendt\u00eb n\u00eb kultur\u00ebn ton\u00eb letrare, mbizot\u00ebrohet nga tipologji t\u00eb kusht\u00ebzuara p\u00ebrkthimi. Fizionomis\u00eb sintaksore e stilistike t\u00eb autor\u00ebve n\u00eb Origjinal, pak ose aspak u \u00ebsht\u00eb kushtuar v\u00ebmendje. Kryesore ka qen\u00eb p\u00ebrmbajtja. P\u00ebr hir t\u00eb saj p\u00ebrktheheshin veprat. Jo shijimi. Kan\u00eb mbizot\u00ebruar, madje, p\u00ebrshtatjet, sesa p\u00ebrkthimet e mir\u00ebfillta dhe besnike. Shpesh d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb krijuar efekte analoge me origjinalin krijon nj\u00eb folkloriz\u00ebm arbitrar, si n\u00eb rastin e \u201cUniversitetit t\u00eb Domosdov\u00ebs\u201d te Noli, apo shprishje t\u00eb metrave e strofave te po ky autor n\u00eb p\u00ebrkthimet e E. A. Poes, deri tek arbitrariteti i plot\u00eb kuptimor me autor\u00ebt e Origjinalit (shih p\u00ebrkthimin \u201cDasma e funtme\u201d nga F. Tjut\u00e7ev t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb tij \u201cDashuria e fundit\u201d). <\/p>\n<p>P\u00ebrkthime t\u00eb tilla un\u00eb do t\u2019i quaja krijime \u201cme shkas\u201d Origjinalin e x autori. S\u00eb treti, Noli ka krijuar nj\u00eb precedent t\u00eb rrall\u00eb n\u00eb historin\u00eb e p\u00ebrkthimeve (shqip\u00ebrimeve), duke keqorientuar q\u00ebllimsh\u00ebm auditorin e lexuesit shqiptar n\u00eb lidhje me simbolik\u00ebn e veprave q\u00eb ka p\u00ebrkthyer. Habi e madhe \u00ebsht\u00eb se ky pionier i p\u00ebrkthimeve tona, me nj\u00eb korpus prej mbi 6000 flet\u00eb let\u00ebrsi artistike, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb linte sh\u00ebnime t\u00eb \u00e7muara mbi artin apo metodat e tij t\u00eb p\u00ebrkthimit, si\u00e7 ndeshim n\u00eb p\u00ebrvojat e p\u00ebrkthyesve t\u00eb huaj, p\u00ebrkundrazi, i ka pajisur veprat e p\u00ebrkthyera me introdukta q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb vet\u00ebm se keqshpjegime t\u00eb thelbit t\u00eb vepr\u00ebs dhe autorit. <\/p>\n<p>Introduktat e Nolit p\u00ebr Shekspirin apo Servantesin jan\u00eb vazhdim i projeksionit t\u00eb ideve t\u00eb tij politike si republikan (shih parath\u00ebnien e Jul Cezarit) apo mbi simbolik\u00ebn e Don Kishotit, q\u00eb sipas Nolit, mish\u00ebron \u201cfatin e bejlur\u00e7inave, dallkauk\u00ebve dhe matrapaz\u00ebve tan\u00eb q\u00eb duan t\u00eb kthejn\u00eb mbrapa rrot\u00ebn e historis\u00eb\u201d. Asnj\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr simbolik\u00ebn e \u00ebnd\u00ebrronj\u00ebsit t\u00eb pap\u00ebrkulsh\u00ebm, idealistit t\u00eb pandreqsh\u00ebm, q\u00eb edhe i vet\u00ebm vazhdon t\u00eb besoj\u00eb, \u00ebnd\u00ebrroj\u00eb si kalor\u00ebs i s\u00eb drejt\u00ebs. Pezhorativi i fort\u00eb i simbolik\u00ebs s\u00eb Don Kishotit nuk p\u00ebrkon aspak me simbolik\u00ebn e idealizmit t\u00eb past\u00ebr, \u00ebnd\u00ebrrtar e naiv n\u00eb kulturat e Europ\u00ebs. Ne me Europ\u00ebn ndajm\u00eb donkishot\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm. P\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto mang\u00ebsi t\u00eb arsyeshme, t\u00eb kusht\u00ebzuara apo t\u00eb vullnetshme, p\u00ebrkthimet e reja t\u00eb klasik\u00ebve duhen si domosdoshm\u00ebri e rip\u00ebrjetimin nga nj\u00eb nevoj\u00eb e thekshme p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb dialog adekuat jo vet\u00ebm me autor\u00ebt klasik\u00eb, por edhe me energjin\u00eb e sotme shpreh\u00ebse t\u00eb shqipes bashk\u00ebkohore. <\/p>\n<p>Fakti q\u00eb m\u00eb sip\u00ebr iu referova kushtimisht vet\u00ebm imzot Nolit, nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie personale ndaj tij, por thjesht duke u nisur nga popullariteti m\u00eb i madh i tij, nga dend\u00ebsia e p\u00ebrkthimeve t\u00eb tij q\u00eb ilustrojn\u00eb tekstet e t\u00eb gjitha niveleve shkollore\/ universitare. P\u00ebrndryshe, \u201cm\u00ebkate\u201d t\u00eb ngjashme e n\u00eb shkall\u00eb mbase m\u00eb t\u00eb madhe mund t\u00eb gjejm\u00eb pa fund nd\u00ebr p\u00ebrkthyes t\u00eb tjer\u00eb geg\u00eb e tosk\u00eb. N\u00ebse do t\u00eb kishte edhe nj\u00eb arsye t\u00eb kat\u00ebrt p\u00ebr rip\u00ebrkthimet, po shtoj k\u00ebtu edhe domosdoshm\u00ebrin\u00eb e p\u00ebrkthimit t\u00eb disa veprave q\u00eb kan\u00eb ardhur n\u00eb shqip jo nga origjinali, por nga gjuha e dyt\u00eb. Kur kjo \u00ebsht\u00eb ngulitur fal\u00eb personalitetit t\u00eb p\u00ebrkthyesit, kjo \u00ebsht\u00eb akoma m\u00eb problematike dhe aq m\u00eb e mpreht\u00eb b\u00ebhet nevoja kur p\u00ebrkthimi nga gjuha e dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb poezia. <\/p>\n<p>P\u00ebr rastet e p\u00ebrkthimit nga gjuha e dyt\u00eb, e paharrueshme p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb sentenca q\u00eb ka l\u00ebn\u00eb helenisti e latinisti i shquar, p\u00ebrkthyesi i ndjer\u00eb Gjon Shllaku: \u201cMe p\u00ebrkthye poezin\u00eb prej nji gjuhe t\u00eb dyt\u00eb, asht njilloj si me la t\u2019linjtat aty ku i kan\u00eb la t\u00eb tjer\u00ebt para teje\u201d. Habi t\u00eb kulluar e m\u00eb vete p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb p\u00ebrkthimet tona nga Origjinali i monumenteve letrare antike, mesjetare e t\u00eb m\u00ebvonshme. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi \u00ebsht\u00eb e pamundur t\u00eb arrihet magjia e paradigm\u00ebs s\u00eb p\u00ebrkthimit n\u00eb geg\u00ebrisht. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb mrekulli q\u00eb s\u2019mund t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet m\u00eb, sikund\u00ebrse zor t\u00eb kemi m\u00eb nj\u00eb Pashko Gje\u00e7, Gjon Shllak, Mark Dem\u00eb t\u00eb s\u00ebrish\u00ebm me Homerin, Virgjilin, Danten apo Faustin e G\u00ebtes. <\/p>\n<p>Ajo perandori gjuhe me shijen, pesh\u00ebn dhe struktur\u00ebn e ndjenj\u00ebs e mendimit duket se i p\u00ebrket nj\u00eb Atlantide t\u00eb zhdukur t\u00eb shqipes. Sa her\u00eb flitet e shkruhet p\u00ebr tradit\u00ebn e p\u00ebrkthimeve tona, nuk pranohet p\u00ebrmasa kritike apo kriticiste e produktit p\u00ebrkthimor, ve\u00e7mas nuk lejohen t\u00eb hidhet fije dyshimi p\u00ebr disa korifenj t\u00eb p\u00ebrkthimtaris\u00eb: p\u00ebr ta duhet folur ose n\u00eb sip\u00ebrore, ose duhen l\u00ebn\u00eb t\u00eb paprekur, t\u00eb pacenuesh\u00ebm. \u00cbsht\u00eb b\u00ebr\u00eb zakon t\u00eb flitet p\u00ebr nj\u00eb \u201ckoh\u00eb t\u00eb art\u00eb\u201d t\u00eb p\u00ebrkthimit, q\u00eb konsiderohet produkti p\u00ebrkthimor i viteve t\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, ose p\u00ebrkthimet n\u00eb diktatur\u00eb. Numri jasht\u00ebzakonisht i madh i autor\u00ebve dhe veprave t\u00eb p\u00ebrkthyera nga breza t\u00eb ndrysh\u00ebm p\u00ebrkthyesish (Halit Selfo, Enver Fico, Misto Treska, Zerkria Rexha, Klio Evangjeli, Sotir Caci, Vedat Kokona, Mitrush Kuteli, Lasgush Poradeci, Alqi Kristo, Petro Zheji, Bujar Doko, Robert Shvarc, Pavli Qesku, Lili Bare, Jorgo Bllaci etj.) ka luajtur nj\u00eb rol t\u00eb paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm n\u00eb \u201cmbajtjen gjall\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs\u201d, n\u00eb shkretanin\u00eb e realizmit socialist. <\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb b\u00ebr\u00eb norm\u00eb t\u00eb hyjnizohen, t\u00eb mbahen si t\u00eb paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm dhe fjala e fundit, p\u00ebrtej t\u00eb cil\u00ebve arti i p\u00ebrkthimit mbahet gjall\u00eb nga ndonj\u00eb nx\u00ebn\u00ebs q\u00eb vazhdoi misionin e tyre (Afrim Ko\u00e7i, Edmond Tupja, Aurel Plasari, Uk\u00eb Zenel Bu\u00e7papa, Mira Meksi, Virgjil Mu\u00e7i etj.), por, pa dyshim, t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta emra t\u00eb nderuar, si t\u00eb radh\u00ebs s\u00eb par\u00eb, ashtu dhe t\u00eb radh\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb, jan\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm dhe kontributi mes tyre nuk \u00ebsht\u00eb as i nj\u00ebllojt\u00eb, dhe as i s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs shkall\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsie. Personalisht parap\u00eblqej dometh\u00ebnien e m\u00eb t\u00eb rinjve p\u00ebr nj\u00eb arsye: gjuha dhe traditat e autor\u00ebve t\u00eb m\u00eb t\u00eb rinjve jan\u00eb duksh\u00ebm e bindsh\u00ebm m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u ndeshur. T\u00eb mos harrojm\u00eb se edhe n\u00eb p\u00ebrkthimet e klasik\u00ebve t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb vitet \u201960- \u201880 ka plot vepra q\u00eb duhen rishikuar e rip\u00ebrkthyer p\u00ebr shkaqe t\u00eb mosp\u00ebrfshirjes s\u00eb fragmenteve q\u00eb cenonin \u201cnamuzin\u201d steril t\u00eb socrealizmit. <\/p>\n<p>Por, kryesorja: autor\u00ebt e p\u00ebrkthyer nga klasikja, edhe p\u00ebr shkak se e kishin krijuar tashm\u00eb nj\u00eb model tradicional, nj\u00eb sasi t\u00eb mjaftueshme p\u00ebrvoje, nuk paraqisnin kushedi \u00e7far\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsie. Gjuha e Balzakut, Hygoit, Dikensit, Stedalit, Mopasanit, Tolstoit etj., kurrsesi nuk mund t\u00eb sh\u00ebnoj\u00eb p\u00ebr mjetet shpreh\u00ebse e konceptuale t\u00eb shqipes t\u00eb nj\u00ebjtin nivel me gjuh\u00ebn e Prustit, T. Manit, G. G. Markesit, Kortazarit, Borhesit, Eliotit, Andri\u00e7it etj. Problemi i v\u00ebrtet\u00eb i sfid\u00ebs s\u00eb p\u00ebrballjes p\u00ebr shqipen si gjuh\u00eb p\u00ebrkthimi fillon pas viteve \u201980 dhe m\u00eb sakt\u00eb, pas viteve \u201990, ku kemi kontrastin m\u00eb t\u00eb fort\u00eb t\u00eb arritjeve dhe d\u00ebshtimeve, p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb arsyesh. E para, mjetet shpreh\u00ebse t\u00eb shqipes qen\u00eb p\u00ebrshtatur p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar vet\u00ebm se let\u00ebrsin\u00eb (kryesisht proz\u00ebn) e shekullit XIX, realizmin\/ natyralizmin ose socrealizmin sovjet e m\u00eb gjer\u00eb. <\/p>\n<p>S\u00eb dyti, kultura letrare e gjuh\u00ebs shqipe nuk kishte \u201cbujtur\u201d kund gjetk\u00eb p\u00ebrpos se n\u00eb k\u00ebto tradita, ku ndjehej pak a shum\u00eb e sigurt. P\u00ebrtej k\u00ebtyre \u201crealiteteve\u201d mendore, emocionale e konceptuale, shqipja nuk kishte asnj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb dhe nuk e kishte \u201cthyer plugun\u201d n\u00eb tok\u00ebn e koklavitur t\u00eb artit letrar modernist e avangardist. N\u00eb rastet kur \u00ebsht\u00eb provuar p\u00ebrkthimi (i poezis\u00eb) nga traditat moderniste e avangardiste, produkti ka dal\u00eb nj\u00eb monst\u00ebr e sforcuar ose e thjesht\u00ebzuar vulgarisht n\u00eb t\u00eb vetmin backgraund kulturor t\u00eb p\u00ebrkthyesit \u2013 tet\u00ebvarg\u00ebshin popullor si nj\u00eb sentimentaliz\u00ebm folklorik (si\u00e7 jan\u00eb p\u00ebrkthimet e imazhinistit S. Esenini). Detyra e v\u00ebshtir\u00eb ose misioni i pamundur i p\u00ebrkthyesit fillon t\u00eb duket me p\u00ebrballjen e shqipes me ato tradita t\u00eb panjohura moderniste n\u00eb \u00e7ar\u00e7af\u00ebt e t\u00eb cil\u00ebve ajo nuk kishte bujtur as nj\u00eb nat\u00eb. <\/p>\n<p>P\u00ebrballja \u00ebsht\u00eb e pashmangshme, por ajo nuk t\u00eb garanton sukses. K\u00ebshtu fillon nj\u00eb tjet\u00ebr betej\u00eb pas viteve n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb me Poundin, Xhojsin, Beketin, Mandelshtamin, Ahmatov\u00ebn, Brodskijn, Rilken, Kafk\u00ebn, Bullgakovin, Buxatin, Kuazimodon, Kalvinon, Montalen, Stevensin, Hinin, Nabokovin, V. Vulfin, U. Ekon etj. Rastet e d\u00ebshtimeve jan\u00eb spektakolare, si n\u00eb rastin e Pasternakut. Liria e tregut t\u00eb p\u00ebrkthimeve, mungesa e recensioneve dhe kritik\u00ebs negative mbi p\u00ebrkthimet e dob\u00ebta k\u00ebrc\u00ebnon, duke p\u00ebrhapur nj\u00eb atmosfer\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme skepsisi, \u00e7ka i b\u00ebn t\u00eb relativizueshme n\u00eb opinion edhe p\u00ebrkthyes e p\u00ebrkthime q\u00eb sh\u00ebnojn\u00eb kontribut t\u00eb \u00e7muar n\u00eb pasurimin e repertorit ton\u00eb p\u00ebrkthimor me mjete t\u00eb reja shpreh\u00ebse. Lexuesi r\u00ebndom ankohet me t\u00eb drejt\u00eb: \u201cKur kemi nj\u00eb kolan\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb t\u00eb palexueshme t\u00eb Dostojevskit, \u00e7far\u00eb t\u00eb presim prej p\u00ebrkthyesve t\u00eb sot\u00ebm?\u201d. At\u00ebher\u00eb argument b\u00ebhet nostalgjia p\u00ebr p\u00ebrkthimet e q\u00ebmotit t\u00eb klasik\u00ebve. N\u00ebse dikur Pushkini i quante p\u00ebrkthyesit \u201ckuaj poste t\u00eb civilizimit\u201d, duhet t\u00eb jemi t\u00eb kujdessh\u00ebm t\u00eb dallojm\u00eb si cil\u00ebsin\u00eb e \u201ckalit\u201d, ashtu dhe sasin\u00eb e \u201cbarr\u00ebs\u201d q\u00eb t\u00ebrheq ai.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AGRON TUFA Gjuha shqipe, q\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb mund t\u00eb konsiderohet si kryepersonazhi i historis\u00eb son\u00eb komb\u00ebtare dhe elementi p\u00ebrcaktues i identitetit komb\u00ebtar shqiptar, e ka shpalosur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ekzistenc\u00ebn e saj (ton\u00eb) n\u00ebp\u00ebrmjet P\u00ebrkthimit. Q\u00eb nga p\u00ebrkthimi i Formul\u00ebs s\u00eb Pag\u00ebzimit t\u00eb Pal Engj\u00ebllit Atit e t\u2019birit e t\u2019shpirtit shenjt\u201d, gjuha shqipe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-11501","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"AGRON TUFA Gjuha shqipe, q\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb mund t\u00eb konsiderohet si kryepersonazhi i historis\u00eb son\u00eb komb\u00ebtare dhe elementi p\u00ebrcaktues i identitetit komb\u00ebtar shqiptar, e ka shpalosur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ekzistenc\u00ebn e saj (ton\u00eb) n\u00ebp\u00ebrmjet P\u00ebrkthimit. Q\u00eb nga p\u00ebrkthimi i Formul\u00ebs s\u00eb Pag\u00ebzimit t\u00eb Pal Engj\u00ebllit Atit e t\u2019birit e t\u2019shpirtit shenjt\u201d, gjuha shqipe [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-12-02T22:44:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/agron_tufa.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve\",\"datePublished\":\"2011-12-02T22:44:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/\"},\"wordCount\":2274,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/fjala\\\/agron_tufa.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/\",\"name\":\"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/fjala\\\/agron_tufa.jpg\",\"datePublished\":\"2011-12-02T22:44:57+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/fjala\\\/agron_tufa.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/fjala\\\/agron_tufa.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"AGRON TUFA Gjuha shqipe, q\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb mund t\u00eb konsiderohet si kryepersonazhi i historis\u00eb son\u00eb komb\u00ebtare dhe elementi p\u00ebrcaktues i identitetit komb\u00ebtar shqiptar, e ka shpalosur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ekzistenc\u00ebn e saj (ton\u00eb) n\u00ebp\u00ebrmjet P\u00ebrkthimit. Q\u00eb nga p\u00ebrkthimi i Formul\u00ebs s\u00eb Pag\u00ebzimit t\u00eb Pal Engj\u00ebllit Atit e t\u2019birit e t\u2019shpirtit shenjt\u201d, gjuha shqipe [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2011-12-02T22:44:57+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/agron_tufa.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve","datePublished":"2011-12-02T22:44:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/"},"wordCount":2274,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/agron_tufa.jpg","articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/","name":"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/agron_tufa.jpg","datePublished":"2011-12-02T22:44:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/agron_tufa.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/fjala\/agron_tufa.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/nevoja-e-domosdoshme-e-riperkthimeve\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nevoja e domosdoshme e rip\u00ebrkthimeve"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11501"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11501\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}