{"id":10859,"date":"2011-10-05T10:07:05","date_gmt":"2011-10-05T09:07:05","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/?p=10859"},"modified":"2011-10-05T10:07:05","modified_gmt":"2011-10-05T09:07:05","slug":"migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/","title":{"rendered":"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb"},"content":{"rendered":"

\"\"Nga Behar Gjoka<\/strong>*, 5 Tetor 2011<\/em><\/p>\n

Krijimtaria letrare e Migjenit, shkrimtarit q\u00eb hodhi themelet e lavrimit modern t\u00eb letrares, pam\u00ebdyshje poezia dhe proza e l\u00ebvruar prej tij, ndon\u00ebse po i afrohet nj\u00eb shekulli pranie mjaft aktive dhe ndikuese n\u00eb letrat shqipe, s\u00ebrish e s\u00ebrish, megjithat\u00eb rreth specifikave dhe natyr\u00ebs s\u00eb saj, po vijon q\u00eb t\u00eb mbetet i hapur debati se cil\u00ebs estetik\u00eb i p\u00ebrkon m\u00eb s\u00eb shumti ajo, si frym\u00eb dhe teknik\u00eb shkrimi, si shenj\u00eb dhe shqiptim letrar, si nj\u00eb materie e p\u00ebrve\u00e7me artistike.<\/p>\n

Dhe, n\u00eb fakt nuk kishte se si t\u00eb ndodhte ndryshe me krijimtarin\u00eb letrare t\u00eb tij, sepse vepra artistike migjeniane duke bartur k\u00ebshtu, nj\u00ebher\u00ebsh nj\u00eb karakter t\u00eb hapur dhe tejet t\u00eb nd\u00ebrlikuar, q\u00eb lidhet ve\u00e7mas t\u00eb tjerash me aspektet e kulturimit dhe t\u00eb parap\u00eblqimit t\u00eb poetikave dhe estetikave t\u00eb ndryshme dhe p\u00ebrplot larmi artistike, lindore dhe per\u00ebndimore, pra natyrisht pa p\u00ebrjashtuar asnj\u00ebr\u00ebn prej tyre, bart dhe shpalon gjasat e nj\u00eb larmie poetikash shkrimore, tejet t\u00eb ngjeshura n\u00eb hap\u00ebsirat e teksteve, n\u00eb poezi dhe proz\u00eb, madje n\u00eb format m\u00eb t\u00eb larmishme, i pranis\u00eb tipologjike estetike, pra kryesisht i asaj m\u00ebnyre q\u00eb mbizot\u00ebron mbi t\u00eb tjerat, madje duke mos shmangur asgj\u00eb nga ky realitet letrar, i m\u00ebvet\u00ebsish\u00ebm dhe i vetvetish\u00ebm, edhe sot e gjith\u00eb dit\u00ebn \u00ebsht\u00eb m\u00eb tep\u00ebr nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje krejt e hapur, q\u00eb me uljengritjet e veta, pohimet dhe kund\u00ebrpohimet, shqyrtimin dhe patetizmin, si dhe me drit\u00ebhijet e verifikimit dhe t\u00eb trajtimit t\u00eb saj, ka qen\u00eb krejt e pranishme, madje pa nd\u00ebrprerje n\u00eb debatin e njer\u00ebzve t\u00eb letrave, shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb studimeve letrare, zyrtare dhe jo t\u00eb tilla, si dhe n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb konsiderueshme po ashtu edhe t\u00eb opinionit t\u00eb gjer\u00eb publik, q\u00eb n\u00eb fakt ka par\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pashk\u00ebputshme, kinse n\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebrat tek Migjeni dhe vepra letrare e tij, tek poezia dhe proza, nj\u00eb nga poet\u00ebt dhe shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb vyer t\u00eb letrave shqipe, gjithkohore dhe gjithhap\u00ebsinore, e mbase nj\u00eb poet q\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht i ka thyer\u00eb korrnizat e p\u00ebrcaktimit t\u00eb tipologjis\u00eb s\u00eb shkrimit letrar, pra duke qen\u00eb nj\u00ebherit, modern dhe klasik, sidomos n\u00eb koh\u00ebn e interpretimit t\u00eb teksteve dhe t\u00eb form\u00ebsimit letrar.<\/p>\n

Modern, madje si nj\u00eb prij\u00ebs i kahjeve t\u00eb k\u00ebtilla, n\u00eb kuptimin e p\u00ebrmbysjeve t\u00eb m\u00ebdha dhe t\u00eb thella, q\u00eb solli n\u00eb letrat shqipe, ve\u00e7mas n\u00eb shkrimin e poezis\u00eb, por nj\u00ebherit edhe me tipare shkrimi, tashm\u00eb mir\u00ebfilli klasike me ndikimin e vet\u00eb t\u00eb thell\u00eb dhe t\u00eb pazakont\u00eb n\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb t\u00eb shkrimit letrar n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, si dhe duke mbetur gjithashtu n\u00eb shumic\u00ebn e tipareve t\u00eb poetik\u00ebs s\u00eb shkrimit, ende i patejkaluar, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb lavrimin e poezis\u00eb s\u00eb natyr\u00ebs moderne, n\u00eb varg\u00ebzimin e lir\u00eb, dhe padiskutimisht n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb aspektet e send\u00ebrtimit t\u00eb materies poetike, tashm\u00eb dhe vet\u00ebm me tekstur\u00eb moderne.<\/p>\n

Estetika e brendis\u00eb<\/strong><\/p>\n

Kurba e debatit, p\u00ebrmbi estetik\u00ebn mbizot\u00ebruese t\u00eb pranishme n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb apo ka gjasa t\u00eb letrares, q\u00eb send\u00ebrtoi shkrimtari, pra nj\u00ebherit n\u00eb shkrimin poetik dhe n\u00eb proz\u00eb, po aq t\u00eb larmish\u00ebm dhe vetjak, si mend\u00ebsi dhe tekstur\u00eb e plot\u00eb shkrimore, p\u00ebrgjith\u00ebsisht n\u00eb p\u00ebrcaktimet e b\u00ebra deri m\u00eb tani n\u00eb studimet letrare, l\u00ebviz n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb trefisht\u00eb:<\/p>\n

A \u2013 Se vepra letrare e Migjenit, n\u00eb optik\u00ebn zyrtare t\u00eb p\u00ebrpara viteve \u201990, qoft\u00eb n\u00eb poezi, e po kaq edhe n\u00eb proz\u00eb i p\u00ebrket vet\u00ebmse modelit t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb re, si me th\u00ebn\u00eb q\u00eb lidhet qart\u00ebsisht me mesianizmin komunist, nj\u00eb formulim ky i R. Qoses, pra si nj\u00eb krijimtari artistike me shenja t\u00eb zbatimit t\u00eb metod\u00ebs s\u00eb realizmit socialist, i cili lidhet pazgjidhshm\u00ebrisht po kaq edhe me vet\u00eb sistemin socialist, q\u00eb ishte vendosur, pothujase n\u00eb gjysm\u00ebn e bot\u00ebs deri para pak koh\u00ebsh, por q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri mb\u00ebrriti n\u00eb nivele t\u00eb frikshme sundimi. Kjo hipotez\u00eb, ndon\u00ebse \u00ebsht\u00eb parashtruar dhe shtjelluara gjer\u00eb e gjat\u00eb, p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb dhe n\u00eb t\u00eb gjitha hap\u00ebsirat e l\u00ebvrimit t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqipe, n\u00eb pik\u00ebpamje teorike dhe praktike, n\u00eb brendi dhe form\u00eb, n\u00eb analiz\u00eb dhe n\u00eb shqyrtimet tekstologjike, nga studiues\u00eb dhe shkrimtar\u00eb, poet\u00eb dhe shkrues\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, madje edhe e rrahur n\u00eb caqet e nj\u00eb gjys\u00ebm shekulli, p\u00ebrs\u00ebri ka mbetur, p\u00ebrgjith\u00ebsisht dhe ve\u00e7mas, m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb kufijt e nj\u00eb argumentimi formal dhe t\u00eb rrafsheve sip\u00ebrfaq\u00ebsore, kryesisht duke u nisur vet\u00ebm nga nivelet e tematik\u00ebs dhe t\u00eb problematik\u00ebs s\u00eb trajtuar nga shkrimtari, apo t\u00eb an\u00ebsimit t\u00eb preksh\u00ebm social dhe ideologjik, si dhe t\u00eb disa thirrjeve q\u00eb vijn\u00eb m\u00eb shum\u00eb nga pozicioni i kund\u00ebrshtarit t\u00eb regjimit t\u00eb koh\u00ebs shkrimore, por edhe t\u00eb pushtetit t\u00eb \u00e7do kohe, se sa si nj\u00eb shenj\u00ebzim letrar i mir\u00ebfillt\u00eb. Tezat dhe hipotezat e shtjelluara deri m\u00eb tani, pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb linj\u00eb t\u00eb shkrimit letrar, pavar\u00ebsisht koh\u00ebs dhe hap\u00ebsir\u00ebs, modelimeve t\u00eb ndryshme teorike, letrare dhe jasht\u00ebletrare, ve\u00e7mas sa i p\u00ebrkon faktit se krijimtaria letrare e autorit, \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e estetik\u00ebs s\u00eb socrealizmit, madje si e n\u00ebnkuptuar si vet\u00ebm e k\u00ebtij tipari, s\u00eb paku si parashtresa t\u00eb pranishme n\u00eb studimet e deritanishme, madje edhe t\u00eb shpallura si kulmi i verifikimit t\u00eb shenjave letrare, nga m\u00eb t\u00eb njohurat, jan\u00eb:<\/p>\n

– Fakti q\u00eb ka l\u00ebvruar kaq gjer\u00ebsisht dhe shpesh morin\u00eb e \u00e7\u00ebshtjeve q\u00eb lidhen me varf\u00ebrin\u00eb, ku t\u00eb duket sikur ka rr\u00ebmuar gjer n\u00eb rr\u00ebnj\u00eb n\u00eb problematik\u00ebn sociale, madje deri n\u00eb thelbin e vet\u00eb si pamje dhe tablo e mjerimit, kinse p\u00ebr t\u2019iu kund\u00ebrv\u00ebn\u00eb koh\u00ebs dhe sistemit t\u00eb koh\u00ebs shkrimore, pandarazi me t\u00eb po ashtu t\u00eb \u00e7do sistemi, q\u00eb dhunon dhe p\u00ebrdhunon qenien njer\u00ebzore, \u00e7ka n\u00eb fakt si ngjyres\u00eb tekstesh, p\u00ebrgjith\u00ebsisht e tejkalon koh\u00ebn shkrimore, si frym\u00eb dhe d\u00ebshmi, si ankth dhe shqet\u00ebsim t\u00ebr\u00ebsor, madje n\u00eb t\u00eb gjitha p\u00ebrmasat e veta, nj\u00eb prani mjaft e dukshme n\u00eb poezi dhe proz\u00eb, ka gjasa t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb nj\u00eb tipar q\u00eb n\u00eb shumic\u00ebn e vet\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb shkrimtarit, duksh\u00ebm edhe atribute t\u00eb p\u00ebrve\u00e7me shkrimore, si autor i mjerimit dhe i t\u00eb varf\u00ebrve, si poet i angazhuar p\u00ebrtej \u00e7do idoelogjie, dhe m\u00eb n\u00eb fund si nj\u00eb shkrimtar q\u00eb urren dhe shkallmon mjerimin si askush tjet\u00ebr n\u00eb letrat shqipe, porse edhe duke e send\u00ebrgjuar realitetin letrar si nj\u00eb ferr i ndritsh\u00ebm.<\/p>\n

– Shkrimtari q\u00eb nuk njohu tabu (pra tema t\u00eb ndaluara, sepse deri tek Migjeni n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb shqipe ka patur edhe tema q\u00eb nuk trajtoheshin ose q\u00eb kundroheshin krejt shtremb\u00ebr) dhe q\u00eb nuk njohu asnj\u00eb penges\u00eb n\u00eb pasqyrimin (n\u00eb fakt duhet th\u00ebn\u00eb n\u00eb send\u00ebrtimin e realitetit letrar), pam\u00ebdyshje e realitetit konkret, social dhe individual, madje pa asnj\u00eb kufi, ndalues dhe paragjykues, t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb \u00e7uditshme q\u00eb na rrethon, e ku v\u00ebshtrimi i tij, si njeri dhe krijues, pra si poet dhe prozator, po ashtu edhe si nj\u00eb publicist mendjendritur, padyshim dhe pa droje \u00ebsht\u00eb hedhur mbi jet\u00ebn e fshatit dhe qytetit, sidomos n\u00eb Shkod\u00ebr dhe n\u00eb rrethinat e vendlindjes, si dhe q\u00eb p\u00ebrfshin n\u00eb t\u00eb nj\u00eb gam\u00eb problematikash, q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb gati fare hapur me mjerimin, pasojat dhe sh\u00ebmtimin, zvet\u00ebnim dhe shkat\u00ebrrimin e qenies, q\u00eb ka zatet jet\u00ebn e shqiptar\u00ebve n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, por q\u00eb megjithat\u00eb e zgjaton hijen e vet\u00eb t\u00eb hidhur edhe n\u00eb k\u00ebndejkoh\u00ebn e sistemit t\u00eb lirive t\u00eb plota, por q\u00eb realisht me sa duket, duhet ende edhe shum\u00eb p\u00ebrpjekje dhe k\u00ebrkim i pand\u00ebrprer\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbushen.<\/p>\n

– Modeli i realizmit si m\u00ebnyr\u00eb dhe metodik\u00eb pasqyruese, i p\u00ebrve\u00e7\u00ebm dhe unik, vetjak dhe q\u00eb dep\u00ebrton deri n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb realitetit t\u00eb qenies, si mjet dhe fokusim pasqyrues, pra si kritik\u00eb dhe protest\u00eb e hapur, mallkim dhe kund\u00ebrv\u00ebnie nga m\u00eb t\u00eb ashprat, ndaj gjith\u00e7kaje t\u00eb koh\u00ebs dhe matankoh\u00ebs s\u00eb tij, madje n\u00eb shumic\u00ebn e vet\u00eb edhe i revolt\u00ebs kund\u00ebr gjith\u00eb bot\u00ebs s\u00eb hidhur, pabarazis\u00eb dhe mjerimit t\u00eb skajsh\u00ebm, q\u00eb n\u00eb fakt i p\u00ebr\u00e7on vepr\u00ebs letrare t\u00eb tij edhe nj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb dukshme gjithkohore dhe universale, pra q\u00eb zakonisht i shp\u00ebrfill dhe tejkalon sinoret p\u00ebrndar\u00ebse kohore dhe hap\u00ebsinore, t\u00eb shkrimit letrar. Zvet\u00ebnimi i jet\u00ebs, madje n\u00eb shumic\u00ebn e vet\u00eb gjer n\u00eb rrezbitje t\u00eb plot\u00eb dhe shkat\u00ebrrimtare, po kaq edhe i vet\u00eb fatit t\u00eb shqiptar\u00ebve, m\u00eb tep\u00ebr se sa nj\u00eb prirje e spikatur e shkrimtarit, pra p\u00ebr t\u00eb q\u00ebmtuar rrafshe t\u00eb k\u00ebtill\u00eb, n\u00eb fakt ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr me nj\u00eb realitet tjet\u00ebr, unik dhe t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm, ku shqiptari dhe \u00e7od banor tjet\u00ebr i rruzullit, mundet t\u00eb shtypet dhe shfryt\u00ebzohet edhe nga pik\u00ebpamja sociale, pra edhe nga qeverisjet e brendshme, \u00e7ka i duket e pamundshme dhe rreket m\u00eb kot\u00eb t\u00eb \u00e7lirohet prej makthit, kryek\u00ebput duke ecur n\u00ebp\u00ebr rruginat e iluzionit, q\u00eb n\u00eb fakt nuk shp\u00ebtojn\u00eb ask\u00ebnd, ndon\u00ebse duket q\u00eb paku, t\u00eb mbajn\u00eb me gajret p\u00ebr jo pak koh\u00eb.<\/p>\n

Estetika e Ni\u00e7es<\/strong><\/p>\n

Pra, tashm\u00eb duket qart\u00eb se vepra letrare dhe formati shkrimor i Migjenit, n\u00eb poezi dhe proz\u00eb, padyshim edhe n\u00eb shkrimin pubcilistik, \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkuar dhe shenjuar si i till\u00eb, pra kryesisht si nj\u00eb materie e bot\u00ebs s\u00eb re, duke u nisur kryesisht dhe vet\u00ebm nga leximi ideor dhe sociologjik, kryek\u00ebput dhe vet\u00ebm duke u bazuar k\u00ebshtu n\u00eb shqyrtimet e brendis\u00eb s\u00eb vepr\u00ebs, si dhe nga prania e ideve kund\u00ebrshtuese dhe kund\u00ebrv\u00ebn\u00ebse, kinse me koh\u00ebn shkrimore dhe m\u00eb gjer\u00eb se sa kaq. Megjithat\u00eb, p\u00ebr ta par\u00eb vet\u00ebmse si t\u00eb till\u00eb, nuk kan\u00eb munguar edhe trajtimet e natyr\u00ebs letrare, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb prania e l\u00ebvrimit t\u00eb nj\u00eb poezie tjet\u00ebr dhe t\u00eb ndryshme nga le\u00ebtrsia e hershme, pra t\u00eb send\u00ebrtimit t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb vargjeve t\u00eb lira dhe t\u00eb thyera, si dhe t\u00eb nj\u00eb figurshm\u00ebrie m\u00eb t\u00eb hapur dhe t\u00eb drejt\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb, duke shenjuar k\u00ebshtu edhe nj\u00eb cak t\u00eb mbylljes s\u00eb ligj\u00ebrimit t\u00eb poezis\u00eb tradicionale, t\u00eb hershme dhe t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb tij. Idhtar\u00ebt e leximit t\u00eb letrares s\u00eb Migjenit, t\u00eb poezis\u00eb dhe proz\u00ebs s\u00eb tij, si me nj\u00eb an\u00ebsim t\u00eb duksh\u00ebm nga let\u00ebrsia e re, padyshim e modelimit t\u00eb realizmit socialist, si dhe e projektuar si n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb sistemit monist, gjithashtu me po at\u00eb forc\u00eb, paragjykuese dhe jo verifikuese, ka b\u00ebr\u00eb \u00e7far\u00eb kishte n\u00eb dor\u00eb p\u00ebr t\u00eb shmangur \u00e7do trajtim tjet\u00ebr, pra jasht\u00eb binar\u00ebve t\u00eb modelit zyrtar t\u00eb realizmit socialist. Pra, leximi ideologjik dhe sociologjik, biografik dhe ideor, p\u00ebrpos se e rreshtoi gabimisht shkrimtarin p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, vet\u00ebmse n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb e bot\u00ebs s\u00eb re, patjet\u00ebr dhe kuptohet tashm\u00eb, s\u00eb paku n\u00eb distanc\u00eb kohore, me an\u00eb t\u00eb shkopit magjik t\u00eb ideologjis\u00eb dhe t\u00eb studimeve t\u00eb sh\u00ebrbes\u00ebs letrare, t\u00eb parull\u00ebzimit t\u00eb letrares, nj\u00ebherit ai ka realizuar gjer m\u00eb tash edhe mbylljen e t\u00eb gjith\u00eb shenjave t\u00eb tjera interpretuese t\u00eb materies letrare t\u00eb shkrimtarit.<\/p>\n

B \u2013 Se krijimtaria e tij letrare, ndon\u00ebse e p\u00ebrmbledhur vet\u00ebmse n\u00eb nj\u00eb v\u00ebllim me poezi dhe po ashtu edhe n\u00eb nj\u00eb t\u00eb k\u00ebtill\u00eb n\u00eb proz\u00eb, ka lidhje t\u00eb dukshme dhe t\u00eb padukshme, thelb\u00ebsore dhe formale, edhe me filozofin\u00eb dhe estetik\u00ebn e Ni\u00e7es, m\u00eb s\u00eb shumti nga shenj\u00ebzimet e tjera t\u00eb pranishme, porse po kaq edhe me shenja t\u00eb tjera t\u00eb lidhjeve, esenciale apo rast\u00ebsore, m\u00eb shkrimin letrar bashk\u00ebkohor. N\u00eb k\u00ebt\u00eb optik\u00eb t\u00eb pranis\u00eb s\u00eb k\u00ebtyre tipareve, madje qysh n\u00eb fillesat e leximit dhe interpretimit t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb krijimtaris\u00eb letrare t\u00eb autorit, e ve\u00e7mas t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb tij, e sheh dhe e argumenton si tipar, madje qysh n\u00eb krye t\u00eb her\u00ebs Arshi Pipa, personaliteti q\u00eb hodhi themelet e kritik\u00ebs dhe t\u00eb studimeve letrare n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, si dhe nj\u00eb nga figurat e shquara t\u00eb kultur\u00ebs dhe t\u00eb letrave shqipe t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar. Shqyrtimi i k\u00ebtyre shenjave dhe d\u00ebshmive t\u00eb k\u00ebtilla letrare, si frym\u00eb dhe prani letrare, nuk ka m\u00eb shanse, q\u00eb t\u00eb mbetet vet\u00ebm n\u00eb caqet ndalimit t\u00eb evidentimit t\u00eb pranis\u00eb s\u00eb tyre n\u00eb hap\u00ebsirat e teksteve, si\u00e7 e sugjeroi dhe ndaloi, madje dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krejt absurde estetika e brendis\u00eb, pra estetika e leximit ideologjik dhe sociologjik t\u00eb letrares, posa\u00e7\u00ebrisht t\u00eb poezis\u00eb dhe proz\u00ebs s\u00eb Migjenit. Prekja e tyre, tashm\u00eb p\u00ebr t\u00eb evidentuar dhe zb\u00ebrthyer k\u00ebto tipare, ka gjasa q\u00eb n\u00eb fakt vet\u00ebm sa do t\u00eb ndikonte edhe ca m\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb zbulimin e p\u00ebrmasave t\u00eb plota t\u00eb shkrimtarit, si art dhe estetik\u00eb e form\u00ebs, si gjurm\u00eb dhe d\u00ebshmi e vlerave artistike, si tekst dhe n\u00ebntekst shkrimor, q\u00eb po udh\u00ebton n\u00ebp\u00ebr dy shekuj ekzistence dhe ndikimi t\u00eb fuqish\u00ebm. Megjithat\u00eb, sip\u00ebrmarrja p\u00ebr t\u00eb kundruar dhe interpretuar k\u00ebto prani, tashm\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se sa p\u00ebr autorin, kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr shenjat letrare t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqipe, ve\u00e7mas sqarimi i tipareve t\u00eb k\u00ebtyre ngjyresave:<\/p>\n

– Ku n\u00eb fakt, m\u00eb shum\u00eb se gjith\u00e7ka tjet\u00ebr, n\u00eb vepr\u00ebn letrare t\u00eb Migjenit, prekim m\u00eb tep\u00ebr nj\u00eb shtrim t\u00eb zgjeruar dhe duke hyr\u00eb n\u00eb thell\u00ebsin\u00eb e problemeve ekzistenciale t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb njeriut, si individ dhe komunitet, si ide dhe idealitet, si angazhim dhe sip\u00ebrmarrje, madje duke par\u00eb dhe kundruar gjer\u00ebsisht, nj\u00ebherit t\u00eb gjitha mungimet e veta, si mjerimi dhe skamja, zvet\u00ebnimi dhe shkat\u00ebrrimi shpirt\u00ebror, padrejt\u00ebsit\u00eb dhe pabarazia, q\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb tekstet e shkrimtarit t\u00eb krijohet, p\u00ebrgjith\u00ebsisht dhe ve\u00e7mas, nj\u00eb ndjesi ankthi dhe tmerri, po kaq edhe nj\u00eb sens i duksh\u00ebm i kund\u00ebrshtis\u00eb dhe kund\u00ebrv\u00ebnies ndaj koh\u00ebs dhe sistemit politik dhe social, madje edhe m\u00eb p\u00ebrtej ngjyresave t\u00eb koh\u00ebs shkrimore, si nj\u00eb aparat administrativ dhe burokratik q\u00eb vet\u00ebmse e shkat\u00ebrron qenien shqiptare, kur e ka p\u00ebr detyr\u00eb q\u00eb ta leht\u00ebsoj\u00eb n\u00eb udh\u00ebtimin ekzistencial t\u00eb vetin.<\/p>\n

– Po kaq n\u00eb jo pak prej teksteve letrare t\u00eb autorit, pam\u00ebdyshje n\u00eb poezi dhe proz\u00eb, artistikisht dhe realisht, kemi t\u00eb shtjelluar gjer\u00eb e gjat\u00eb edhe filozofin\u00eb e mbinjeriut, pra e nj\u00eb aspekti ndikues n\u00eb jet\u00ebn e njeriut n\u00eb pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb nj\u00ebzet, e cila n\u00eb fakt nuk ka gjasa q\u00eb t\u00eb pik\u00ebtakohet me ideologjin\u00eb e komunizmit, nj\u00eb figurim etik dhe estetik, filozofik dhe jet\u00ebsor, i cili e shp\u00ebshtjelloi jo pak planetin ton\u00eb, q\u00eb nisur nga materia e teksteve, n\u00eb asnj\u00eb kriter dhe modelim nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me etik\u00ebn dhe filozofin\u00eb e komunizmit, madje n\u00eb shp\u00ebrfaqjen e vet\u00eb tipi i mbinjeriut, \u00ebsht\u00eb nga ato raste t\u00eb nj\u00eb kund\u00ebrv\u00ebnie t\u00eb thekur dhe t\u00eb p\u00ebrve\u00e7me ndaj tij, madje t\u00eb derdhur edhe n\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb disa prej teksteve poetik\u00eb dhe n\u00eb proz\u00eb t\u00eb shkrimtarit.<\/p>\n

– Prania e nj\u00eb angazhimi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe m\u00eb tep\u00ebr autorial, po ashtu t\u00eb ndritsh\u00ebm dhe rrez\u00ebllit\u00ebs, q\u00eb buron kryesisht nga nj\u00eb p\u00ebrjetim i thekur dhe i dalluar, shpirt\u00ebror dhe kreativ, q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb mbase me k\u00ebrkimin e t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb jet\u00ebs dhe t\u00eb shum\u00eb t\u00eb drejtave njer\u00ebzore, m\u00eb shum\u00eb larg ideve dhe ideologjis\u00eb s\u00eb koh\u00ebs, por edhe me nj\u00eb an\u00ebsim t\u00eb preksh\u00ebm t\u00eb shkrimtarit, sidomos kah ideologjia e mbinjeriut, q\u00eb pothuajse \u00ebsht\u00eb e angazhuar kund\u00ebr gjith\u00e7kaje, pra kund\u00ebr gjith\u00eb bot\u00ebs, \u00e7ka menj\u00ebher\u00eb t\u00eb shpie tek filozofia dhe estetika e Ni\u00e7es, themeluesit dhe babait t\u00eb saj. Madje, ky lloj angazhimi, i duksh\u00ebm dhe specifik, ka gjasa q\u00eb t\u00eb lidhet edhe me mas\u00ebn dhe p\u00ebrjetimin maksimalist t\u00eb poetit q\u00eb ka po ashtu nj\u00eb ndjeshm\u00ebri specifike ndaj s\u00eb keqes dhe padrejt\u00ebsive n\u00eb jet\u00ebn shoq\u00ebrore t\u00eb koh\u00ebs. Migjeni \u00ebsht\u00eb i angazhuar n\u00eb nivel mjaft t\u00eb ngritur n\u00eb \u00e7do tekst, pra n\u00eb poezi dhe proz\u00eb, po ashtu edhe n\u00eb tekstet publicistike, ku duken dhe preken t\u00eb gjitha plag\u00ebt e koh\u00ebs, e natyrisht me mbizot\u00ebrim t\u00eb plag\u00ebve shoq\u00ebrore, q\u00eb n\u00eb fakt e b\u00ebjn\u00eb autorin dhe krijimtarin\u00eb e tij, t\u00eb pranish\u00ebm p\u00ebr \u00e7do koh\u00eb dhe universalitet t\u00eb qenies.<\/p>\n

– Fryma dhe atmosfera e nj\u00eb pesimizmi t\u00ebr\u00ebsor dhe trondit\u00ebs, shpesh edhe me ca shk\u00ebndijime t\u00eb frikshme, madje edhe t\u00eb shpallura qart\u00ebsisht n\u00eb poezi dhe proz\u00eb, q\u00eb realisht dhe artistikisht ka nd\u00ebrfutur n\u00eb tekstologjin\u00eb e tij edhe nj\u00eb ngjyres\u00eb t\u00eb nj\u00eb pesimizmi t\u00eb zi, n\u00eb thell\u00ebsin\u00eb e skajshme t\u00eb k\u00ebsaj ngjyre, n\u00eb ndjenja dhe mendime, n\u00eb imazhe dhe fanitjet e plota, pra q\u00eb n\u00eb tipologjin\u00eb e vet\u00eb shkrimore, duksh\u00ebm nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb asgj\u00ebkundi me optimizmin roz\u00eb (t\u00eb idealeve utopike t\u00eb barazis\u00eb s\u00eb komunizmit), q\u00eb n\u00eb fakt p\u00ebr\u00e7onte let\u00ebrsia e re, e modelit letrar t\u00eb realizmit socialist. Mbizot\u00ebrimi i tyre, madje deri n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb thurjes s\u00eb nj\u00eb ferri mbitok\u00ebsor, padyshim edhe nj\u00ebherit t\u00eb nj\u00eb ferri t\u00eb ndritsh\u00ebm si shenja dhe poetik\u00eb letrare, jep dor\u00eb qart\u00ebsisht p\u00ebr ta larguar krijimtarin\u00eb e tij letrare, ka gjasa p\u00ebrfundimisht dhe me t\u00eb drejt\u00eb nga poetika e realizmit socialist, q\u00eb e shp\u00ebrnd\u00ebrroi artin e fjal\u00ebs n\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbestare t\u00eb ideologjis\u00eb s\u00eb koh\u00ebs dhe t\u00eb vet\u00eb sistemit.<\/p>\n

Pamund\u00ebsia e asnjan\u00ebsis\u00eb estetike<\/strong><\/p>\n

Prania e k\u00ebsaj estetike dhe filozofie, pra t\u00eb shenjave t\u00eb mir\u00ebfillta t\u00eb mbinjeriut, ka raste q\u00eb vjen si e d\u00ebshmuar edhe fare hapur, si\u00e7 edhe ngjet s\u00eb paku n\u00eb rastin e poezis\u00eb Trajtat e mbinjeriut, ku prekim dhe rrokim madje gati t\u00eb gjith\u00eb universin e filozofis\u00eb dhe estetik\u00ebs s\u00eb Ni\u00e7es, porse ngjyresa t\u00eb tjera, t\u00eb dukshme gjithsesi, si prani dhe tekst, frym\u00eb dhe shpalim i till\u00eb, kapen edhe n\u00eb poezi dhe proza t\u00eb tjera t\u00eb autorit. Mosmarrja seriozisht dhe me q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrcaktuar, t\u00eb prekjes dhe zbulimit t\u00eb vlerave letrare, n\u00eb shqyrtim t\u00eb k\u00ebsaj hipoteze t\u00eb bazuar n\u00eb disa tekste n\u00eb poezi, por q\u00eb p\u00ebr studiues t\u00eb nivelit t\u00eb Arshi Pip\u00ebs, tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb tez\u00eb t\u00eb faktuar dhe argumentuar, edhe p\u00ebr k\u00ebto rrethana t\u00eb hap\u00ebsirave t\u00eb tjera t\u00eb shpreh\u00ebsis\u00eb letrare, i ka t\u00eb gjitha gjasat q\u00eb tashm\u00eb dhe m\u00eb n\u00eb fund t\u00eb shp\u00ebrnd\u00ebrrohet dhe shqyrtohet si nj\u00eb tez\u00eb fondamentale e p\u00ebrfaq\u00ebsimit t\u00eb shenjave letrare t\u00eb Migjenit, n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb konsiderueshme t\u00eb teksteve letrare.<\/p>\n

C \u2013 Se krijimtaria e autorit, poezia dhe proza e tij, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb habitshme, nuk i p\u00ebrket asnj\u00ebr\u00ebs estetik\u00eb, as socrealizmit e as ni\u00e7eanizmit, si dhe asnj\u00ebr\u00ebs metod\u00eb shkrimi, pra duke sugjeruar k\u00ebshtu fare hapur edhe tipologjin\u00eb e nj\u00eb estetike t\u00eb asnjan\u00ebsis\u00eb, \u00e7ka n\u00eb fakt e v\u00ebshtir\u00ebson edhe ca m\u00eb tep\u00ebr ligj\u00ebrat\u00ebn dhe debatin, p\u00ebrmbi natyr\u00ebn e pranis\u00eb estetike t\u00eb autorit, sepse p\u00ebrfundimisht dhe n\u00eb nj\u00eb qasje kaq shum\u00eb absurde dhe pa asnj\u00eb bazament logjik, e v\u00eb n\u00eb zgrip vet\u00eb ekzistenc\u00ebn dhe funksionimin e materies letrare t\u00eb shkrimtarit, n\u00eb substanc\u00ebn artistike, poezi dhe proz\u00eb. T\u00eb rrekesh q\u00eb t\u00eb krijosh nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb k\u00ebtill\u00eb fiktive, si teori dhe praktik\u00eb shkrimi, si konceptim dhe strukturim, pra t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb plot\u00eb t\u00eb estetikave t\u00eb pranishme n\u00eb shekullin e kaluar, madje q\u00eb edhe i hasim si substanca shkrimi n\u00eb tekstet e Migjenit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb futje e pav\u00ebmendshme, e shtjellimit dhe shqyrtimit t\u00eb teksteve letrare, n\u00ebp\u00ebr shtigjet pa krye, madje ka m\u00eb tep\u00ebr gjasa se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb rr\u00ebshqitje n\u00eb theqafje t\u00eb habitshme dhe t\u00eb sigurta, nj\u00eb term ky i poezis\u00eb s\u00eb autorit, t\u00eb shqyrtimit t\u00eb letrares s\u00eb shkrimtarit modern, n\u00eb mendim dhe konceptim, n\u00eb nj\u00eb form\u00ebsim dhe shpreh\u00ebsi letrare, madje edhe si nj\u00eb variant i shpallur i mos leximit dhe mos shqyrtimit, real dhe tekstologjik t\u00eb letrares s\u00eb endur prej tij n\u00eb t\u00eb dyja p\u00ebrmbledhjet, poezi dhe proz\u00eb. M\u00eb n\u00eb fund, tashm\u00eb kuptohet qart\u00ebsisht se p\u00ebrpjekjet e idh\u00ebtar\u00ebve t\u00eb asnjan\u00ebsis\u00eb, si me th\u00ebn\u00eb t\u00eb asaj estetik\u00ebs s\u00eb asnjan\u00ebsis\u00eb s\u00eb shkretimit letrar, q\u00eb mbase lidhet ngusht\u00ebsisht, me nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb dyzuar dhe krejt t\u00eb habitsh\u00ebm:<\/p>\n

– Se n\u00eb vepr\u00ebn e plot\u00eb letrare t\u00eb Migjenit, n\u00eb poezi dhe proz\u00eb, por edhe n\u00eb pjes\u00ebn publicistike, tashm\u00eb e pohuar edhe publikisht, nuk hasim pothuajse asnj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb realizmit socialist, pra t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb bot\u00ebs se re, q\u00eb kishte si par\u00ebsore programin ideologjik t\u00eb diktatur\u00ebs, natyrisht t\u00eb sistemit q\u00eb e lam\u00eb pas, e v\u00ebn\u00eb n\u00eb goj\u00ebn e po atyre studiuesve dhe shqyrtuesve t\u00eb krijimtaris\u00eb letrare t\u00eb shkrimtarit, q\u00eb p\u00ebrpara viteve \u201990, po ata dhe me kaq shum\u00eb zhurm\u00eb dhe fanfara t\u00eb papame, e fusnin shkrimtarin me forc\u00eb dhe krenari vet\u00ebm se n\u00eb radh\u00ebt e k\u00ebtij modeli, t\u00eb tejkaluar shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb par\u00eb, n\u00eb hap\u00ebsirat e tjera.<\/p>\n

– Se krijimtaria e tij letrare, poezia dhe proza, nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb, madje n\u00eb asnj\u00eb tregues t\u00eb vetin, t\u00eb brendis\u00eb dhe t\u00eb mjeteve shpreh\u00ebse, sidomos me filozofin\u00eb dhe estetik\u00ebn e Ni\u00e7es, \u00e7ka na duket m\u00eb tep\u00ebr edhe si nj\u00eb zgjatim q\u00ebllimore i pohimeve t\u00eb dikurshme, t\u00eb th\u00ebna e st\u00ebrth\u00ebna nga ana e studimeve zyrtare, q\u00eb e shikonin m\u00eb s\u00eb shumti filozofin e madh gjerman, q\u00eb pavar\u00ebsisht faktit se nuk pati asnj\u00eb titull akademik, mendimet e thella t\u00eb tij, vijojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb parap\u00eblqyera edhe sot, e gjith\u00e7ka q\u00eb vinte prej per\u00ebndimit, e kundruar vet\u00ebm si pjes\u00eb e dekadentizmit dhe shm\u00ebtimit kapitalist, si dhe nj\u00eb frym\u00eb e sh\u00ebmtuar dhe reaksionare, gjithnj\u00eb simbas optik\u00ebs s\u00eb shqyrtimeve t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n

– Se duke e p\u00ebrfshir\u00eb, autorin dhe vepr\u00ebn e tij letrare, tashm\u00eb edhe n\u00eb filozofin\u00eb e asnjan\u00ebsis\u00eb, nj\u00eb utopi e pagjasshme p\u00ebr t\u00eb mbetur n\u00eb k\u00ebmb\u00eb p\u00ebr aq shum\u00eb koh\u00eb, pra kryesisht dhe vet\u00ebm n\u00eb situat\u00ebn e p\u00ebrjashtimeve absurde dhe pa asnj\u00eb baz\u00eb ekzistenciale, pavar\u00ebsisht se kush e thot\u00eb k\u00ebt\u00eb pohim, t\u00eb pambrojtsh\u00ebm teorikisht dhe praktikisht, kemi t\u00eb shpaluar nj\u00eb lartsynim p\u00ebr ta futur n\u00eb heshtje dhe harrim, artin e tij. K\u00ebtu, pra n\u00eb rrethanat em\u00ebrtuese dhe anashkaluese, si p\u00ebrfaq\u00ebsues i estetik\u00ebs s\u00eb asnjan\u00ebsis\u00eb, ka m\u00eb tep\u00ebr gjasa q\u00eb t\u00eb vijohet m\u00eb leht\u00eb me linjat e p\u00ebrdorimit dhe shp\u00ebrdorimit t\u00eb krijimtaris\u00eb letrare t\u00eb tij, madje t\u00eb larmis\u00eb s\u00eb shkrimit t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb, gj\u00eb q\u00eb ndodhi hapur dhe zyrtarisht n\u00eb shumic\u00ebn e moteve t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, q\u00eb e mbajti let\u00ebrsin\u00eb shqipe t\u00eb lidhur fort vet\u00ebm pas qerres s\u00eb sh\u00ebrbes\u00ebs letrare, e sidomos t\u00eb ideologjis\u00eb s\u00eb monizmit.<\/p>\n

Prania e t\u00eb tre linjave, sado kund\u00ebrshtuese dhe kund\u00ebrv\u00ebn\u00ebse, pohuese dhe mohuese, tekembramja edhe nj\u00ebher\u00eb tjet\u00ebr, na konfirmojn\u00eb iden\u00eb se Migjeni nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkrimtar i zakonsh\u00ebm, si dhe krijimtaria e tij letrare, n\u00eb fakt bart nj\u00eb tharm t\u00eb nd\u00ebrlikuar, q\u00eb mund t\u00eb trajtohet dhe shqyrtohet me mjete dhe teori t\u00eb tejkaluara tashm\u00eb, pra t\u00eb v\u00ebshtrimit dhe verifikimit klasik, n\u00eb kuptimin e p\u00ebrdorimit t\u00eb k\u00ebsaj fjale n\u00eb studimet e munguara si analiz\u00eb teksti dhe form\u00ebsim letrar, sepse n\u00eb shumic\u00ebn e her\u00ebve m\u00eb tep\u00ebr \u00ebsht\u00eb renduar mbas jet\u00ebshkrimit dhe shenjimeve t\u00eb p\u00ebrmbajtjes s\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij, dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb jasht\u00eb v\u00ebmendjes forma dhe stili i shkrimtarit. Pra, tashm\u00eb dhe m\u00eb n\u00eb fund jemi t\u00eb bindur, se tek krijimtaria e autorit, n\u00eb poezi dhe proz\u00eb, si dhe n\u00eb shkrimin e proz\u00ebs publicistike, ndeshim m\u00eb tep\u00ebr n\u00ebp\u00ebr gjurm\u00eb t\u00eb socialitetit t\u00eb skajsh\u00ebm, po kaq edhe n\u00eb nj\u00eb protest\u00eb dhe revolt\u00eb gati\u2013gati t\u00eb paimagjinueshme, si frym\u00eb dhe shpalim, si dhe n\u00eb nj\u00eb pasqyrim kritik t\u00eb realitetit, porse k\u00ebto tipare, t\u00eb shtjelluara gjer\u00eb e gjat\u00eb n\u00eb shqyrtimet zyrtare, megjithat\u00eb nuk mjaftojn\u00eb kurr\u00ebsesi p\u00ebr ta rreshtuar vet\u00ebmse n\u00eb modelin e socrealizmit, q\u00eb m\u00eb tep\u00ebr u kthye n\u00eb nj\u00eb institucion t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb propagande dhe tekstet letrare, m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb sh\u00ebrbes\u00eb ndaj sistemit. P\u00ebrngjitur me k\u00ebto tipare dhe prani shkrimore, ndeshim po ashtu, ndon\u00ebse si t\u00eb nd\u00ebfutur, n\u00eb tekstet e tij letrare, edhe filozofin\u00eb dhe estetik\u00ebn e Ni\u00e7es, si frym\u00eb dhe mentalitet, si gjurm\u00eb dhe k\u00ebrkim, madje n\u00eb disa raste poeti b\u00ebn thirrje fare hapur p\u00ebr t\u2019u mb\u00ebshtetur edhe tek Mbinjeriu, pam\u00ebdyshje figura simbolike e filozofit t\u00eb madh t\u00eb shekullit t\u00eb nj\u00ebzet. Pranin\u00eb e tij, por edhe disa ngjyresa t\u00eb tjera shkrimore, n\u00eb tekstet e shkrimtarit, e paraqet k\u00ebshtu A. Pipa, nd\u00ebrsa thekson: Si pat than\u00eb Nietzsche-s. Njeriu ( o Mbinjeriu) i rigeneruem, nuk duhet t\u00eb ket\u00eb dyshime, iluzjone. Duhet t\u00eb jet\u00eb nji sfinks: pa ndjenja; vet\u00ebm logjik e violent. Influenca e Nierzsche-s puqet me ate t\u00eb Dostojevski-t, (Raskolnikov, Stavrogin, Kirilov), kur shqyrton vargje t\u00eb poezis\u00eb Pesha e fatit. Frym\u00ebn e filozofis\u00eb s\u00eb Ni\u00e7es e hasim edhe si nj\u00eb ndikim i t\u00ebrthort\u00eb, pra nisur edhe nga prania e poetik\u00ebs s\u00eb Dostojevskit, shkrimtarit t\u00eb d\u00ebshp\u00ebrimit dhe tmerrit t\u00eb papam\u00eb, t\u00eb vetmis\u00eb dhe makthit, mjeshtrit t\u00eb shkrimit t\u00eb proz\u00ebs s\u00eb gjat\u00eb, t\u00eb romaneve q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb epok\u00eb.<\/p>\n

E n\u00eb t\u00eb gjitha rrethanat, nisur vet\u00ebmse nga tekstet e autorit, n\u00eb poezi dhe proz\u00eb, ve\u00e7mas t\u00eb tjerash, nuk t\u00eb jep dor\u00eb p\u00ebr ta l\u00ebn\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsisht n\u00eb udh\u00ebkryqin e asnjan\u00ebsis\u00eb, sepse tekstet si\u00e7 d\u00ebshmojn\u00eb angazhimin e thekur, po kaq bartin edhe munges\u00ebn e angazhimit t\u00eb bazuar n\u00eb idealet e bot\u00ebs s\u00eb re, pra t\u00eb ideologjis\u00eb s\u00eb sistemit monist, si\u00e7 duan p\u00ebrgjith\u00ebsisht q\u00eb ta ruajn\u00eb studimet letrare zyrtare, edhe gjat\u00eb k\u00ebsaj nd\u00ebrkohje, m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb shqyrtimit an\u00ebsor, se sa duke u marr\u00eb dhe duke dep\u00ebrtuar n\u00eb hap\u00ebsirat tekstologjike, n\u00eb poezin\u00eb dhe proz\u00ebn e larmishme.<\/p>\n

*Sh\u00ebnim – shk\u00ebputur nga libri i autorit MIGJENI N\u00cb PAKOH\u00cbSI, q\u00eb pritet t\u00eb dal\u00eb n\u00eb qarkullim k\u00ebto dit\u00eb<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nga Behar Gjoka*, 5 Tetor 2011 Krijimtaria letrare e Migjenit, shkrimtarit q\u00eb hodhi themelet e lavrimit modern t\u00eb letrares, pam\u00ebdyshje poezia dhe proza e l\u00ebvruar prej tij, ndon\u00ebse po i afrohet nj\u00eb shekulli pranie mjaft aktive dhe ndikuese n\u00eb letrat shqipe, s\u00ebrish e s\u00ebrish, megjithat\u00eb rreth specifikave dhe natyr\u00ebs s\u00eb saj, po vijon q\u00eb t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,7],"tags":[],"class_list":{"0":"post-10859","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj","7":"category-letersi"},"yoast_head":"\nMigjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Behar Gjoka*, 5 Tetor 2011 Krijimtaria letrare e Migjenit, shkrimtarit q\u00eb hodhi themelet e lavrimit modern t\u00eb letrares, pam\u00ebdyshje poezia dhe proza e l\u00ebvruar prej tij, ndon\u00ebse po i afrohet nj\u00eb shekulli pranie mjaft aktive dhe ndikuese n\u00eb letrat shqipe, s\u00ebrish e s\u00ebrish, megjithat\u00eb rreth specifikave dhe natyr\u00ebs s\u00eb saj, po vijon q\u00eb t\u00eb […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-10-05T09:07:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/shkodra\/migjeni.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"23 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb\",\"datePublished\":\"2011-10-05T09:07:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/\"},\"wordCount\":4540,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/shkodra\\\/migjeni.jpg\",\"articleSection\":[\"Artikuj\",\"Let\u00ebrsi\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/\",\"name\":\"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/shkodra\\\/migjeni.jpg\",\"datePublished\":\"2011-10-05T09:07:05+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/shkodra\\\/migjeni.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.shkoder.net\\\/images\\\/shkodra\\\/migjeni.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Nga Behar Gjoka*, 5 Tetor 2011 Krijimtaria letrare e Migjenit, shkrimtarit q\u00eb hodhi themelet e lavrimit modern t\u00eb letrares, pam\u00ebdyshje poezia dhe proza e l\u00ebvruar prej tij, ndon\u00ebse po i afrohet nj\u00eb shekulli pranie mjaft aktive dhe ndikuese n\u00eb letrat shqipe, s\u00ebrish e s\u00ebrish, megjithat\u00eb rreth specifikave dhe natyr\u00ebs s\u00eb saj, po vijon q\u00eb t\u00eb […]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2011-10-05T09:07:05+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/shkodra\/migjeni.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"23 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb","datePublished":"2011-10-05T09:07:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/"},"wordCount":4540,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/shkodra\/migjeni.jpg","articleSection":["Artikuj","Let\u00ebrsi"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/","name":"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/shkodra\/migjeni.jpg","datePublished":"2011-10-05T09:07:05+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/shkodra\/migjeni.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.shkoder.net\/images\/shkodra\/migjeni.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/migjeni-dhe-estetika-e-asnjanesise\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Migjeni dhe estetika e asnjan\u00ebsis\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10859"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10859\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}