{"id":10803,"date":"2011-10-03T18:56:16","date_gmt":"2011-10-03T17:56:16","guid":{"rendered":"http:\/\/fjala.shkoder.net\/?p=10803"},"modified":"2011-10-03T18:56:16","modified_gmt":"2011-10-03T17:56:16","slug":"kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/","title":{"rendered":"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb"},"content":{"rendered":"<p>Nga <strong>Minella Aleksi<\/strong>, <em>3 October 2011<\/em><\/p>\n<p>Fenomeni i shpifjes dhe dizinformimit n\u00eb mjediset e intelektual\u00ebve ka qen\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb njohurit n\u00eb epok\u00ebn e komunizmit. Mund t\u00eb thuhet se ishte nj\u00eb nga shtyllat ku mb\u00ebshtetej shtypja dhe terrori shtet\u00ebror n\u00eb gjith\u00eb perandorin\u00eb komuniste. Shqip\u00ebria, e cila shpesh dallohej si kampione e s\u00eb keqes, hynte n\u00eb vendet ku shpifja lul\u00ebzonte, sidomos kund\u00ebr intelektual\u00ebve t\u00eb njohur, ku shkrimtar\u00ebt zinin nj\u00eb vend t\u00eb par\u00eb. Shpifjet dhe forma e tyre m\u00eb e p\u00ebrhapur, dizinformimi ose thjesht spiunimi, ishin kthyer n\u00eb nj\u00eb tipar t\u00eb koh\u00ebs. Ato ishin dy llojesh: t\u00eb hapura- n\u00eb shtyp dhe t\u00eb fshehta- pas krah\u00ebve. Sa m\u00eb i njohur t\u00eb ishte shkrimtari, aq m\u00eb t\u00eb shumta ishin shpifjet. Jan\u00eb botuar disa libra me denoncime dhe dokumente kund\u00ebr I.Kadarese, n\u00eb shqip dhe n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja. T\u00eb tjera priten, sipas premtimit t\u00eb autor\u00ebve.<\/p>\n<p>Pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit fenomeni ka vazhduar. Interneti dhe p\u00ebrdorimi i pseudonimeve, ka ndihmuar shum\u00eb p\u00ebr gjall\u00ebrimin e k\u00ebtij \u00abbiznesi\u00bb t\u00eb sh\u00ebmtuar. Ndryshimi \u00ebsht\u00eb se tani denoncimet dhe spiunimet nuk shkojn\u00eb m\u00eb n\u00eb zyrat e Sigurimit, por n\u00eb zyrat e tjera: gazeta, institucione europiane, ambasada, Bruksel etj. Shkrimtari I.Kadare \u00ebsht\u00eb prap\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr sh\u00ebnjestrat kryesore. Dje n\u00eb komuniz\u00ebm akuzohej si antishqiptar, antisocialist, sot, si nacionalist (pra tep\u00ebr shqiptar!), bile si racist, etj.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konkrete, do t\u00eb p\u00ebrqdndrohem te dizinformimet q\u00eb ky publicist ka shp\u00ebrndar\u00eb kund\u00ebr shkrimtarit Ismail Kadare. Duke qen\u00eb se duam apo s\u2019duam ky shkrimtar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e let\u00ebrsis\u00eb dhe kultur\u00ebs shqiptare, shpifjet e r\u00ebnda, si ato p\u00ebr raciz\u00ebm, i kalojn\u00eb gjith\u00eb kultur\u00ebs son\u00eb.<\/p>\n<p>Koh\u00ebt e fundit n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e saj ciklike p\u00ebr shkak t\u00eb afrimit t\u00eb Nobelit, na vjen e rip\u00ebrs\u00ebritur shpifja q\u00eb b\u00ebn Fatos Lubonja ndaj shkrimtarit Kadare duke e cil\u00ebsuar at\u00eb nacionalist. Bile jepet t\u00eb kuptohet si kreu i nacionalizmit n\u00eb kultur\u00ebn shqiptare. Shpifjet, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb sa m\u00eb efikase, b\u00ebhen nga nj\u00eb an\u00eb n\u00eb shtypin shqiptar, nga ana tjet\u00ebr \u00abpas krah\u00ebve\u00bb, n\u00eb shtypin zviceran, italian, serb, rumun etj. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb gjoja objektive lajmi shp\u00ebrndahet nga vet\u00eb Lubonja dhe A.Kodra, M.Rukaj, P.Kola e t\u00eb tjer\u00eb, si nj\u00eb debat q\u00eb vjen nga Shqip\u00ebria.<\/p>\n<p>Kultura europiane ve\u00e7an\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ndjeshme, madje tep\u00ebr kritike ndaj disa nocioneve q\u00eb lidhen me eksperienca shum\u00eb t\u00eb hidhura t\u00eb historis\u00eb s\u00eb saj n\u00eb shekuj. T\u2019u thuash europian\u00ebve se nj\u00eb shkrimtar i njohur \u00ebsht\u00eb mbart\u00ebs i ideve nacionaliste e raciste \u00ebsht\u00eb nj\u00ebsoj si t\u2019u risjell\u00ebsh atyre para syve historit\u00eb e tmerrit me gjakderdhje.<\/p>\n<p>Shpifja e F.Lubonj\u00ebs p\u00ebr Kadaren\u00eb \u00ebsht\u00eb po aq e neveritshme. Ai shkruan se Kadare \u00ebsht\u00eb kaq racist sa q\u00eb \u00abka krahasuar gjuh\u00ebn shqipe me zonj\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, n\u00eb krahasim me t\u00eb cil\u00ebn serbishtja ngjan si jevg\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p>I marrim leje lexuesit p\u00ebr t\u00eb analizuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb holl\u00ebsishme k\u00ebt\u00eb sh\u00ebmti, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb kemi t\u00eb drejt\u00ebn morale t\u2019i themi Lubonj\u00ebs: ju jeni nj\u00eb shpif\u00ebs, q\u00eb \u00e7do vend europian do ta d\u00ebnonte pa asnj\u00eb hezitim.<\/p>\n<p>Fraza e m\u00ebsip\u00ebrme, e nxjerr krejt\u00ebsisht jasht\u00eb kontekstit, \u00ebsht\u00eb shk\u00ebputur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb abuzive nga kreu i IX i librit t\u00eb Kadares\u00eb \u00abFtes\u00eb n\u00eb studio\u00bb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kapitull flitet p\u00ebr librin e ish kryeministrit serb V.Gjeorgjevi\u00e7it, ku shkruhet haptas se \u00abshqiptar\u00ebt nuk meritojn\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb si komb dhe, si p\u00ebrfundim, Shqip\u00ebria duhet t\u00eb zhduket nga faqja e dheut\u00bb (\u00abFtes\u00eb n\u00eb studio\u00bb, faqe 268, botimi i par\u00eb shqip 1990)<\/p>\n<p>M\u00eb posht\u00eb Kadare shkruan se p\u00ebrgjigjja shqiptare \u00abishte pa dyshim e tmerrshme, por Gjeorgjevi\u00e7i kishte fyer disa gj\u00ebra p\u00ebr t\u00eb cilat shqiptar\u00ebt s\u2019t\u00eb falnin kurr\u00eb: rac\u00ebn, virtytet dhe gjuh\u00ebn e tyre\u00bb. (\u00abFtes\u00eb n\u00eb studio\u00bbfq.268).<\/p>\n<p>Kadare shpjegon m\u00eb posht\u00eb: \u00abNj\u00eb val\u00eb mall\u00ebngjimi e p\u00ebrshkoi mbar\u00eb kombin p\u00ebr t\u00eb (gjuh\u00ebn )\u2026. Ashtu si\u00e7 pritej , gjuha e mo\u00e7me shqipe u krahasua me nj\u00eb zonj\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, p\u00ebrbri s\u00eb cil\u00ebs, serbishtja s\u2019qe ve\u00e7 nj\u00eb sh\u00ebrb\u00ebtore jevg\u00eb\u00bb. (\u00abFtes\u00eb n\u00eb studio\u00bb. Po aty). Dhe m\u00eb posht\u00eb: \u00abPasi u duk se i lan\u00eb p\u00ebrjet\u00eb llogarit\u00eb me serbishten, gazetar\u00ebt e poet\u00ebt iu kthyen prap\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, si ata q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb qet\u00ebsojn\u00eb zonj\u00eb e madhe t\u00eb fyer keq. Asaj iu b\u00ebn\u00eb lavde e lajkatime t\u00eb reja, duke e quajtur m\u00eb t\u00eb bukur\u00ebn, m\u00eb t\u00eb men\u00e7ur\u00ebn e m\u00eb parajsoren mbi dh\u00e9. E krahasuan me z\u00ebrin e bilbilit, me shushurim\u00ebn e flatrave t\u00eb engj\u00ebjve, me puhiz\u00ebn e buz\u00ebmbr\u00ebmjes etj., krahasime jo fort t\u00eb besueshme p\u00ebr nj\u00eb gjuh\u00eb e aq m\u00eb pak p\u00ebr shqipen e rrept\u00eb. Nd\u00ebrsa u bashkuan n\u00eb korin himnizues t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb tyre personalitetet e shquara shqiptare, me ndonj\u00eb p\u00ebrjashtim t\u00eb rrall\u00eb, nuk mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb sulmet kund\u00ebr gjuh\u00ebs, kultur\u00ebs dhe kombit serb\u00bb.<\/p>\n<p>Si\u00e7 shihet fare qart\u00eb, mburrjet p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe dhe gjith\u00eb sken\u00ebn e sherrit Kadare i ka trajtuar me nj\u00eb sens humori, bile me nj\u00eb far\u00eb ironie q\u00eb t\u00ebrheq v\u00ebmendjen p\u00ebr q\u00ebndrim realist, me gjykim shum\u00eb t\u00eb matur n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast. N\u00eb radh\u00ebt e fundit t\u00eb cituara duket prap\u00eb qart\u00eb se autori, sikurse personalitetet e shquara shqiptare, jan\u00eb distancuar nga kjo grindje.<\/p>\n<p>\u00abFtes\u00eb n\u00eb studio\u00bb e Kadares\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr shum\u00eb i njohur. P\u00ebrkthyer n\u00eb disa gjuh\u00eb. Si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb Lubonja t\u00eb jet\u00eb kaq i verbuar nga urrejtja sa q\u00eb te b\u00ebj\u00eb nj\u00eb falsifikim t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>Si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb nj\u00eb gjuh\u00ebtar si A.Vehbiu t\u00eb citoj\u00eb Lubonj\u00ebn, pa sh\u00ebnuar se ka nj\u00eb dizinformim, s\u00eb paku n\u00eb k\u00ebt\u00eb akuz\u00eb p\u00ebr raciz\u00ebm ndaj gjuh\u00ebs serbe? Pasi A.Vehbiu nuk ka se si t\u00eb mos e ket\u00eb lexuar librin \u00abFtes\u00eb n\u00eb studio\u00bb. Po ashtu s\u2019ka si t\u00eb mos e dij\u00eb, si gjuh\u00ebtar q\u00eb \u00ebsht\u00eb, se fjala \u00abkinez\u00ebri\u00bb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn u b\u00eb zhurm\u00eb disa jav\u00eb m\u00eb par\u00eb, si nj\u00eb fjal\u00eb raciste e Kadares\u00eb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb fr\u00ebngjisht qysh n\u00eb vitin 1839 nd\u00ebrsa zuri vend si fjal\u00eb n\u00eb fjalor\u00ebt baz\u00eb enciklopedik\u00eb europian\u00eb n\u00eb vitin 1883. N\u00eb nj\u00eb artikull me titull \u00abShqip\u00ebria imagjinare\u00bb para 2 dit\u00ebsh A. Vehbiu b\u00ebn nj\u00eb shpjegim kryek\u00ebput t\u00eb gabuar me q\u00ebllim, lidhur me at\u00eb n\u00ebse otoman\u00ebt turq pushtuan at\u00eb q\u00eb quhej Arbni apo erdh\u00ebn dhe soll\u00ebn kultur\u00ebn osmane e progresin. Devijon me nj\u00eb q\u00ebllim shum\u00eb t\u00eb mbrapsht\u00eb argumentin n\u00eb nj\u00eb naivitet f\u00ebmij\u00ebsh. Na lind e drejta t\u00eb pyesim: Me \u00e7far\u00eb t\u00eb kan\u00eb shp\u00ebrblyer p\u00ebr t\u00eb shkruajtur nj\u00eb marr\u00ebzi t\u00eb till\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrhapur nj\u00eb dizinformim t\u00eb till\u00eb pa\u00e7avure !? \u00eb<\/p>\n<p>Lidhur me akuz\u00ebn e Lubonj\u00ebs p\u00ebr nacionaliz\u00ebm e raciz\u00ebm te vepra e Kadares\u00eb prisja t\u00eb gjeja ndonj\u00eb aludim fillestar t\u00eb k\u00ebsaj akuze te vepra kritike e intelektualit Arshi Pipa. Po t\u00eb ekzistonte realisht nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb, k\u00ebt\u00eb e prisja p\u00ebr shkak t\u00eb nivelit intelektual m\u00eb shum\u00eb se t\u00eb zakonsh\u00ebm t\u00eb shkrimtarit Pipa, i cili do e kishte pikasur dhe evidentuar n\u00eb shkrimet e tij kritike, gj\u00eb q\u00eb nuk ka ndodhur. Me at\u00eb mendje t\u00eb hapur q\u00eb ka pasur intelektuali Pipa nuk do hezitonte q\u00eb t\u00eb mbante q\u00ebndrim d\u00ebnues ndaj nj\u00eb argumenti t\u00eb till\u00eb, nuk do ia falte n\u00ebse v\u00ebrtet\u00eb do ekzistonte n\u00eb vepr\u00ebn e shkrimtarit Kadare .<\/p>\n<p>P\u00ebrse vall\u00eb prodhon mendimi shqiptar dhe i ka p\u00ebr zem\u00ebr shpifje t\u00eb tilla q\u00eb e ushqejn\u00eb shqiptarin e t\u00eb huajin me etiketime t\u00eb pav\u00ebrteta ndaj figur\u00ebs s\u00eb shkrimtarit Kadare!?<\/p>\n<p>Shpif\u00ebsit jan\u00eb t\u00eb inkurajuar n\u00eb Shqip\u00ebri sepse \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb zakon t\u00eb mos d\u00ebnohen. Nuk \u00ebsht\u00eb her\u00eb e par\u00eb q\u00eb F.Lubonja b\u00ebn shpifje t\u00eb r\u00ebnda kund\u00ebr Kadares\u00eb n\u00eb artikujt e tij, por sidomos \u00abprapa krah\u00ebve\u00bb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb akuzuar n\u00eb forume ku i q\u00ebllon t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb, n\u00eb gazeta, ku d\u00ebrgon informacionet e tij, si n\u00eb rastin e gazet\u00ebs polake \u00abWyborcza\u00bb ose n\u00eb blogjet ku debatohet p\u00ebr \u00e7mimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si n\u00eb rastin e \u00e7mimit britanik \u00abBooker Prize\u00bb etj.<\/p>\n<p>Me rastin e dh\u00ebnies s\u00eb k\u00ebtij \u00e7mimi Kadares\u00eb, ishte vet\u00ebm nj\u00eb autor me banim n\u00eb Amerik\u00eb, Stephen Suleyman Schvartz, i cili me k\u00ebt\u00eb rast mbajti nj\u00eb q\u00ebndrim shum\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr ndaj kreytarit t\u00eb Juris\u00eb s\u00eb \u00e7mimit. Shkrimtari Schvartz me bindje t\u00eb krahut t\u00eb majt\u00eb ishte gazetar gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kroaci, n\u00eb Bosnj\u00eb Hercegovin\u00eb dhe s\u00eb fundi vizitor i angazhuar p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb relativisht t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb. Sigurisht respektoj pa asnj\u00eb rezerv\u00eb bindjet politike e fetare t\u00eb kujtdo bazuar n\u00eb nj\u00eb respekt t\u00eb pal\u00ebkundur p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn. Platforma neootomane turke sot e ka p\u00ebrcaktuar si m\u00eb t\u00eb leht\u00eb dep\u00ebrtimin mes shqiptar\u00ebve n\u00ebp\u00ebrmjet penetrimit s\u00eb pari n\u00eb Prishtin\u00eb. N\u00eb k\u00ebto dy dekada jeta tregoi se dep\u00ebrtimi e familjarizimi proturk atje \u00ebsht\u00eb m\u00eb shpejt absorbues e reflektues prej shqiptar\u00ebve atje, i pasuar nga hapa t\u00eb sigurt\u00eb edhe n\u00eb Tiran\u00eb. N\u00eb k\u00ebto zhvillime proturke \u00ebsht\u00eb af\u00ebrmendsh se b\u00ebrthama e intelektual\u00ebve akademik\u00eb proturq n\u00eb Prishtin\u00eb e ka m\u00ebkuar dhe injektuar mir\u00eb te autori Schvartz helmin e argumentave e t\u00eb mend\u00ebsis\u00eb antikadare. Schvartz i p\u00ebrkthyer n\u00eb Shqip\u00ebri me librin \u00ab Dy fytyrat e islamit \u00bb, n\u00eb dekad\u00ebn e fundit \u00ebsht\u00eb shprehur me artikuj t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr disa nga romanet e Kadares\u00eb, gjithmon\u00eb duke i p\u00ebrfunduar artikujt e tij me faktin se shkrimtari Kadare ka qen\u00eb n\u00ebnkryetar i Frontit Demokratik. Gj\u00eb q\u00eb kur ua thua shqiptar\u00ebve me gjykim objektiv u shkakton nj\u00eb ng\u00ebrdheshje n\u00ebn\u00e7muese p\u00ebr at\u00eb q\u00eb e shkruan mbasi dihet mir\u00eb sesa rol vendim marr\u00ebs luante realisht nj\u00eb organizat\u00eb e till\u00eb e barabart\u00eb me organizat\u00ebn e Bashkimeve Profesionale.<\/p>\n<p>Kadare \u00ebsht\u00eb shkrimtar i sulmuar nga drejtime t\u00eb ndryshme: sigurimsit e djesh\u00ebm, fondamentalist\u00ebt e t\u00eb gjitha ngjyrave, e sidomos antieuropianist\u00ebt. Kadare \u00ebsht\u00eb shkrimtar me nj\u00eb frym\u00eb t\u00eb theksuar euro-atlantike t\u00eb dalluar qart\u00eb dhe kjo shpjegon shum\u00eb gj\u00ebra n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>T\u2019i biesh kamban\u00ebs s\u00eb alarmit sot p\u00ebr rrezikun e nacionalizmit shqiptar dhe t\u00eb racizmit shqiptar, n\u00eb koh\u00ebn kur shqiptaret jan\u00eb b\u00ebr\u00eb objekt i nj\u00eb fushate raciste t\u00eb pashembullt kudo, \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb s\u2019kap\u00ebrdihet. T\u00eb ngrihesh gjoja n\u00eb mbrojtje t\u00eb gjuh\u00ebs serbe, t\u00eb cil\u00ebs gjoja po i bije m\u00eb qaf\u00eb shkrimtari shqiptar Kadare, n\u00eb koh\u00ebn kur nga ndalimi i shkollave shqipe n\u00eb Kosov\u00eb prej Milloshevi\u00e7it nuk ka kaluar ve\u00e7se pak koh\u00eb, \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht e pamoralshme. Ta quash Kadaren\u00eb monument t\u00eb urrejtjes s\u00eb racizmit shqiptar n\u00eb kultur\u00eb , do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb fyesh krejt kultur\u00ebn shqiptare.<\/p>\n<p>Shpif\u00ebsit e k\u00ebsaj natyre, me te drejt\u00eb cil\u00ebsohen si \u00abspiun\u00eb\u00bb. K\u00ebta m\u00eb kujtojn\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb Faik Konic\u00ebs me titull: \u00abMendime t\u00eb vogla\u00bb ku flet p\u00ebr muhaxhir\u00ebt e letrave e t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare q\u00eb hedhin balt\u00eb mbi vendin ton\u00eb, q\u00eb spiunojn\u00eb padrejt\u00ebsisht shqiptar\u00ebt, t\u00eb gatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb shitur vlerat e kombit shqiptar, q\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e shesin p\u00ebr nj\u00eb pes\u00ebshe.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Kur lexuesit u njoh\u00ebn me librin \u00abMosmarr\u00ebveshja\u00bb t\u00eb Kadares\u00eb, sigurisht q\u00eb pritej nj\u00eb debat i madh n\u00eb mes intelektual\u00ebve dhe opinionist\u00ebve shqiptar\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb tem\u00ebs q\u00eb trajtonte, raportet e Shqip\u00ebris\u00eb me vetveten.<\/p>\n<p>\u00c7udit\u00ebrisht asnj\u00eb emision i ve\u00e7ant\u00eb televiziv as n\u00eb emisionin Opinion t\u00eb TV Klan, emision q\u00eb \u00ebsht\u00eb kthyer si \u00abKlubi i Selanikut\u00bb ku gum\u00ebzhijn\u00eb gjithfar\u00eb lloj opinionist\u00ebsh e analist\u00ebsh, bile intelektual q\u00eb nuk len\u00eb tema pa diskutuar si specialist\u00eb p\u00ebr gjith\u00e7ka, nd\u00ebrsa \u00abMosmarr\u00ebveshjen e shqiptar\u00ebve me veten\u00bb at\u00eb m\u00eb thelb\u00ebsoren, at\u00eb m\u00eb jetiken, q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj me probleme ekzistenciale t\u00eb mbijetes\u00ebs, t\u00eb moralit e t\u00eb demokracis\u00eb absolutisht jo. Heshtje absolute. Heshtje edhe nga Lubonja e t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb jan\u00eb n\u00ebnkuptuar qart\u00eb n\u00eb lib\u00ebr p\u00ebr q\u00ebndrimet e tyre kund\u00ebr interesit t\u00eb zhvillimeve pozitive shqiptare. Nd\u00ebrsa duhej t\u00eb kishim disa emisione opinion me k\u00ebt\u00eb tem\u00eb sepse kjo \u00ebsht\u00eb tem\u00eb q\u00eb sh\u00ebrben e emancipon mendimin shoq\u00ebror, politik e kulturor shqiptar, e kund\u00ebrta ndodhi. Si p\u00ebr ironi t\u00eb fatit edhe nj\u00eb her\u00eb heshtje bllokuese ndaj librit \u00abMosmarr\u00ebveshja\u00bb sepse e ka shkruar shkrimtari Kadare, i cili me k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr na v\u00eb n\u00eb telash sepse duhet t\u00eb luftojm\u00eb me veten, na duhet t\u00eb tregojm\u00eb e t\u00eb pastrojm\u00eb mentalitetet e q\u00ebndrimet antishqiptare ashtu si hiqen e pastrohen t\u00eb brendshmet e ndotura p\u00ebr t\u00eb mos u qelbur, duhet t\u00eb ngrihemi mbi veten n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie e nj\u00eb jete m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Vall\u00eb jan\u00eb t\u00eb pazot\u00eb q\u00eb ta b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb debat t\u00eb till\u00eb n\u00eb nivel intelektual e diplomatik p\u00ebr platform\u00ebn q\u00eb parashtron!? \u00cbsht\u00eb e kund\u00ebrta, heshtin t\u00eb shiturit letrar\u00eb e akademik\u00eb, diplomat e politikan\u00eb, sipas nj\u00eb skeme t\u00eb urdh\u00ebruar p\u00ebr t\u00eb mos trazuar nd\u00ebrgjegjen shqiptare q\u00eb u leverdis t\u00eb jet\u00eb e fjetur, e mjegullt, n\u00eb letargji, mbasi k\u00ebshtu shp\u00ebrb\u00ebhen m\u00eb leht\u00eb!<\/p>\n<p>E nj\u00ebjta gj\u00eb me librin tjet\u00ebr \u00abMbi krimin n\u00eb Ballkan\u00bb n\u00eb t\u00eb cilin Kadare trajton problemet madhore t\u00eb kombit shqiptar sot n\u00eb shek.XXI.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast grupi Lubonja nuk ka merak p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e krimeve n\u00eb Ballkan: vrasjet, shp\u00ebrnguljet, doktrinat p\u00ebr shfarosjen e shqiptar\u00ebve, p\u00ebrdhunimet e mij\u00ebra grave dhe vajzave shqiptare n\u00eb Kosov\u00eb. N\u00eb lib\u00ebr Kadare nuk flet p\u00ebr revansh, por q\u00eb e v\u00ebrteta t\u00eb sqarohet. Na duhet t\u00eb dihet nga ne dhe bota e v\u00ebrteta sepse nga ajo varet e ardhmja e shqiptar\u00ebve n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>Kadare flet n\u00eb lib\u00ebr p\u00ebr mospendimin e Serbis\u00eb. P\u00ebr p\u00ebrk\u00ebdheljet q\u00eb i b\u00ebhen asaj. P\u00ebr p\u00ebrpjekjet q\u00eb b\u00ebn Serbia p\u00ebr transferimin e krimit te shqiptar\u00ebt.<\/p>\n<p>Lubonja dhe grupi i tij shfaq pak a shum\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin merak, por n\u00eb drejtim t\u00eb kund\u00ebrt. Grupi i tij, duke e quajtur Kadaren\u00eb monument te urrejtjes raciste shqiptare, b\u00ebn thirrje q\u00eb askush t\u00eb mos besoj\u00eb n\u00eb ato q\u00eb shkruan ai.<\/p>\n<p>Ata b\u00ebhen merak se mos gjuha serbe \u00ebsht\u00eb fyer! Dhe shpikin k\u00ebshtu p\u00ebrrall\u00ebn e \u00abshqipes-zonj\u00eb dhe serbishtes-jevg\u00eb\u00bb. Dhe e shp\u00ebrndajn\u00eb k\u00ebt\u00eb shpifje ngado.<\/p>\n<p>Kadare ka shkruar p\u00ebr p\u00ebrpjekjet e tyre p\u00ebr t\u00eb deformuar t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn historike t\u00eb shqiptar\u00ebve.<\/p>\n<p>Sipas k\u00ebtyre t\u00eb vet\u00ebshpallur \u00e7mitizues, rendi komunist shqiptar u ngrit mbi baz\u00ebn e m\u00ebsimeve t\u00eb Rilindjes komb\u00ebtare shqiptare.<\/p>\n<p>Kadare shkruan se, sipas nj\u00eb teze t\u00eb till\u00eb, krimet e komunizmit i kalojn\u00eb Rilindjes dhe drita e saj i kalon rendit komunist.<\/p>\n<p>Sipas Kadares\u00eb ky \u00ebsht\u00eb lajkatimi m\u00eb i madh q\u00eb i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb komunizmit shqiptar, dhe balta m\u00eb e madhe q\u00eb \u00ebsht\u00eb hedhur mbi kultur\u00ebn shqiptare, mbi aspiratat e Rilindasve.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb hera e para q\u00eb n\u00eb k\u00ebto 100 vjet \u00ebsht\u00eb shpifur k\u00ebshtu kund\u00ebr Rilindasve, Sk\u00ebnderbeut, gjuh\u00ebs shqipe.<\/p>\n<p>Ky q\u00ebndrim i Kadares\u00eb shpallet prej tyre si nacionaliz\u00ebm, q\u00ebndrim shqiptaro-centrist, etj. Me k\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim Kadare \u00ebsht\u00eb bezdis\u00ebs p\u00ebr t\u00eb gjitha drejtimet dhe forcat antishqiptare. Esht\u00eb shqet\u00ebsues p\u00ebr krimet e mbuluara, q\u00eb presin t\u00eb zbulohen. P\u00ebr politikan\u00ebt pa atdhe si n\u00eb Shqip\u00ebri si n\u00eb Kosov\u00eb. P\u00ebr fondamentalist\u00ebt e t\u00eb gjitha ngjyrave.<\/p>\n<p>N\u00eb dy librat e tij t\u00eb fundit Kadare si nj\u00eb euro-atllantist ka afirmuar m\u00eb fort se kurr\u00eb aspirat\u00ebn shqiptare p\u00ebr integrim europian. P\u00ebr fatin e pazgjidhshem te Shqiperise me familjen e popujve europiane.<\/p>\n<p>N\u00eb repekt t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dua t\u00eb n\u00ebnvizoj nj\u00eb fakt q\u00eb m\u00eb b\u00ebn p\u00ebrshtypje n\u00eb sjelljen e Fatos Lubonj\u00ebs. N\u00eb forume apo intervista jasht\u00eb vendit e prezantojn\u00eb si nj\u00eb ish t\u00eb burgosur politik p\u00ebr 17 vjet nga regjimi i Enver Hoxh\u00ebs. Kam lexuar librin e tij \u00abRid\u00ebnimi\u00bb. N\u00eb fund t\u00eb leximit pyet veten, p\u00ebrse \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar ky njeri, \u00e7far\u00eb aktiviteti apo \u00e7far\u00eb artikulli kund\u00ebr regjimit ka shkruar, mbasi ajo tjetra, arsyeja e rid\u00ebnimit del qart\u00eb n\u00eb lib\u00ebr. Nuk gjen n\u00eb lib\u00ebr asnj\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr arsyen e d\u00ebnimit fillestar. K\u00ebt\u00eb e them sepse i m\u00ebsuar me shtremb\u00ebrimin e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs e paraqet veten si shkrimtar i d\u00ebnuar p\u00ebr vepra letrare!!. Dhimbje e keqardhje p\u00ebr vitet e tij t\u00eb burgut t\u00eb vuajtur ndiejn\u00eb t\u00eb dy pal\u00ebt, si ata q\u00eb nuk e din\u00eb k\u00ebt\u00eb shtremb\u00ebrim t\u00eb d\u00ebnimit fillestar ashtu edhe ata q\u00eb e dijn\u00eb. Por shqiptar\u00ebt me gjith\u00eb keqardhjen, e kan\u00eb mir\u00eb t\u00eb qart\u00eb se d\u00ebnimi i par\u00eb i Fatos Lubonj\u00eb ka ndodhur sipas zakonit monstruoz shqiptar gjat\u00eb regjimit diktatorial, p\u00ebr shkak t\u00ea babait t\u00eb tij, ish an\u00ebtar i K.Q. Dhe jo si autor veprash letrare kund\u00ebr regjimit.<\/p>\n<p>Besoj se Lubonja me m\u00ebnyrat interpretative t\u00eb gj\u00ebrave \u00e7faq nj\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen si intelektual interesant, i kulturuar e i ditur, prandaj p\u00ebr pasoj\u00eb edhe me nj\u00eb liri t\u00eb plot\u00eb sjelljeje. Mendoj se k\u00ebtu, brenda bot\u00ebkuptimit t\u00eb tij q\u00ebndron nj\u00eb paqart\u00ebsi me veten, mbasi nuk mund t\u00eb jesh interesant kur e nd\u00ebrton argumentin mbi baz\u00ebn e nj\u00eb keqinterpretimi. Kjo mund t\u00eb vlej\u00eb si mjet shp\u00ebrblimi shum\u00eb i mir\u00eb p\u00ebr jetes\u00eb por jo si vler\u00eb intelektuale e lart\u00eb pasi hierarkia e vlerave matet me tjet\u00ebr peshore. N\u00eb respekt p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn m\u00eb duhet t\u00eb them se Lubonja b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb at\u00eb grupim q\u00eb quhet \u00abi zakonsh\u00ebm\u00bb si vler\u00eb intelektuale. Vler\u00eb e jasht\u00ebzakonshme gjendet te vepra e shkrimtarit Kadare. K\u00ebshtu ka d\u00ebshmuar kultura europiane e m\u00eb gjer\u00eb. Q\u00eb Lubonja t\u00eb ngrihet n\u00eb nivel t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm duhet t\u00eb na japi produkt, vep\u00ebr t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, sepse deri tani ka q\u00ebn\u00eb mir\u00eb me nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb shkrimeve mbi politik\u00ebn e biznesin shqiptar, por k\u00ebto prap\u00ebseprap\u00eb mbesin n\u00eb nivel produkti intelektual t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb me vendet fqinj\u00eb ka nj\u00eb fakt shum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs, fakt q\u00eb shpjegon shum\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb diskutuara n\u00eb opinionet kulturore t\u00eb k\u00ebtyre vendeve. Dihet tashm\u00eb se n\u00eb ish Jugosllavi fillimisht dhe Serbi n\u00eb vazhdim, ka funksionuar nj\u00eb institucion n\u00eb nivel akademik, me buxhet t\u00eb majm\u00eb vjetor e personel t\u00eb zgjedhur mir\u00eb, q\u00eb punon 24 or\u00eb dhe 7 dit\u00ebt e jav\u00ebs pa pushim n\u00eb funksion t\u00eb nd\u00ebrtimit e zbatimit me sukses t\u00eb platform\u00ebs p\u00ebr interesat e Serbis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb por sidomos, m\u00eb me k\u00ebmb\u00ebngulje e arroganc\u00eb p\u00ebr k\u00ebto interesa serbe n\u00eb Shqip\u00ebri. Ka q\u00ebn\u00eb nj\u00eb synim i pandryshuesh\u00ebm p\u00ebr Serbin\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb dy shekujt e fundit q\u00eb t\u00eb arrinte t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebnte Shqip\u00ebrin\u00eb, t\u00eb fshinte nga harta e Ballkanit nocionin e gjeografiko-demografik shqiptar. Botimet n\u00eb Beograd t\u00eb akademik\u00ebve e personaliteteve m\u00eb t\u00eb lart\u00eb politik\u00eb n\u00eb 100 vje\u00e7arin e fundit e pasqyrojn\u00eb qart\u00eb, me detaje, platform\u00ebn serbe n\u00eb d\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs e t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe duhet q\u00eb t\u00eb jesh miop e mendjeshkurt\u00ebr p\u00ebr t\u00eb mos e par\u00eb dhe kuptuar. Nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb, me nj\u00eb nivel organizimi kaq t\u00eb lart\u00eb dhe me buxhet vjetor e personel p\u00ebrkat\u00ebs q\u00eb n\u00ebnshkruan rregullisht n\u00eb bordero nuk ka funksionuar kaq sistematikisht n\u00eb vendin tjet\u00ebr fqinj, n\u00eb Greqi.<\/p>\n<p>Modeli i intelektualit Fatos Lubonja, i etur p\u00ebr protagoniz\u00ebm dhe n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb madh\u00ebshtis\u00eb, munges\u00ebn e s\u00eb cil\u00ebs e vuajn\u00eb thell\u00eb, kapin shprehje jasht\u00eb kontekstit n\u00eb vepr\u00ebn e nj\u00eb autori t\u00eb madh si Kadare dhe mbi baz\u00ebn e tyre nd\u00ebrtojn\u00eb argumentin me t\u00eb cilin t\u00ebrheqin v\u00ebm\u00ebndjen e medias. Konkretisht p.sh. mund t\u00eb b\u00ebsh buj\u00eb mediatike t\u00eb q\u00ebllimshme n\u00eb rast se thua q\u00eb te shkrimtari Kadare ka nota racizmi e nacionalizmi, nd\u00ebrsa nuk ngre pesh\u00eb, s\u2019ta v\u00eb veshin njeri po t\u00eb thuash t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb p\u00ebr shkrimtare te tjere mesatare ose medioker.<\/p>\n<p>Shkrimtari Kadare \u00ebsht\u00eb autori m\u00eb i ashp\u00ebr, m\u00eb kritikues, m\u00eb d\u00ebnues dhe m\u00eb realist n\u00eb d\u00ebnimin e difekteve t\u00eb shqiptar\u00ebve sipas nj\u00eb aksiome t\u00eb njohur bot\u00ebrisht: \u00abVet\u00ebm kush \u00ebsht\u00eb i vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr identitetin e tij kulturor e religjioz, mund t\u00eb \u00e7moj dhe t\u00eb doj\u00eb identitetin e tjetrit\u00bb. N\u00eb librat e intervistat e shkrimtarit Kadare gjen me shumic\u00eb opinione mospajtuese p\u00ebr mend\u00ebsi t\u00eb caktuara, vler\u00ebsime negative p\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb ve\u00e7anta dhe q\u00ebndrime kritikuese ndaj sjelljeve si t\u00eb grek\u00ebve ashtu e m\u00eb shum\u00eb edhe t\u00eb shqiptar\u00ebve. Natyrsh\u00ebm nuk kan\u00eb munguar vler\u00ebsimet edhe p\u00ebr malazest\u00eb apo p\u00ebr maqedonasit, fqinj\u00ebt me t\u00eb cil\u00ebt japim e marrim. Paradoksalisht nuk gjen as nga intelektual malazez, as nga ata maqedonas por n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb asnj\u00ebher\u00eb as nga autoritetet kulturore greke, ndonj\u00eb etiketim apo kritik\u00eb si racist ose nacionalist. \u00cbshte interesant sh\u00ebmbulli i nj\u00eb vendi fqinj\u00eb , Malit t\u00eb Zi, i cili ndon\u00ebse gjuh\u00ebn e vet ka serbishten, nuk \u00ebsht\u00eb fyer aspak prej gjoja racizmit t\u00eb Kadares\u00eb. N\u00eb Mal t\u00eb Zi, ku Kadare \u00ebsht\u00eb mjaft i njohur, vepra e tij \u00ebsht\u00eb pritur me shum\u00eb interes dhe dashamiresi, si\u00e7 duket qart\u00eb nga intervista q\u00eb nj\u00eb prej shkrimtar\u00ebve m\u00eb t\u00eb shquar malazes i ka marr\u00eb Kadares\u00eb, me rastin e botimit t\u00eb \u00abDark\u00ebs s\u00eb gabuar\u00bb.<\/p>\n<p>Nuk kemi asnj\u00eb shkrimtar grek q\u00eb t\u00eb jet\u00eb ngritur me ndonj\u00eb akuz\u00eb p\u00ebr q\u00ebndrim racist apo nacionalist t\u00eb shkrimtarit Kadare ndaj gjuh\u00ebs greke, ndaj kultur\u00ebs greke dhe ndaj popullit grek as edhe at\u00ebher\u00eb kur Kadare bojkotoi forumin grek p\u00ebr shkak t\u00eb thirrjeve antishqiptare t\u00eb ushtar\u00ebve grek n\u00eb parad\u00ebn ceremoniale.<\/p>\n<p>M\u00eb 1996 shkrimtari Kadare u pranua n\u00eb Akademin\u00eb prestigjioze t\u00eb Shkencave Moral Politike n\u00eb Franc\u00eb, ku parimi moral \u00ebsht\u00eb kryesori. An\u00ebtar\u00eb t\u00eb huaj t\u00eb k\u00ebsaj akademije jan\u00eb nd\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb Papa Benedikt XVI q\u00eb kur ishte kardinal dhe mbreti Huan Karlos i Spanj\u00ebs. Kurse bota ish komuniste p\u00ebrfaq\u00ebsohet nga Haveli i \u00c7ekis\u00eb dhe Kadare i Shqiperise.<\/p>\n<p>P\u00ebrse ndodh kjo gj\u00eb ndryshe me serb\u00ebt, fqinj t\u00eb shqiptar\u00ebve si k\u00ebta t\u00eb tjer\u00ebt? Ka nj\u00eb shpjegim t\u00eb qart\u00eb e t\u00eb thjesht\u00eb. K\u00ebtu nd\u00ebrhyn e vepron ai q\u00eb tham\u00eb m\u00eb sip\u00ebr, \u00abKatalizatori i institucionit shtet\u00ebror serb\u00bb i pajisur me nj\u00eb sistem funksionl shum\u00ebplan\u00ebsh n\u00eb t\u00eb gjitha fushat e jet\u00ebs. Aq m\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb fush\u00ebn e letrave, (sepse e shkruara nuk z\u00eb ndryshk), me shkrime dhe intervista q\u00eb, marrin nj\u00eb vler\u00eb t\u00eb shumfisht\u00eb kur akuzat vijn\u00eb nga shqiptar\u00eb, bashk\u00ebqytetar\u00eb t\u00eb shkrimtarit Kadare.<\/p>\n<p>Sistem q\u00eb peshkon modelin e intelektualit Fatos Lubonja etj., dhe i shfryt\u00ebzon maksimalisht me nj\u00eb rezultat t\u00eb suksessh\u00ebm q\u00eb k\u00ebnaq t\u00eb dyja pal\u00ebt. E para q\u00ebllimet shpif\u00ebse, dizinformuese antikadare e antishqiptare kuror\u00ebzohen sipas interesit serb. E dyta modeli i intelektualit Lubonja, intelektualit mercenar, \u00ab muhaxhiri i kultur\u00ebs shqiptare\u00bb t\u00eb Faik Konic\u00ebs ngrefoset me protagoniz\u00ebm, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb i vishet nj\u00eb intelektualiz\u00ebm fallc, intelektualiz\u00ebm q\u00eb shkon n\u00eb interes t\u00eb kund\u00ebrt me interesat e vendit, t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb e t\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb kombit. Shpifja q\u00eb vjen nga njer\u00ebzit e tu \u00ebsht\u00eb m\u00eb e d\u00ebmshme n\u00eb t\u00eb keqen e saj, \u00e7orodit m\u00eb shum\u00eb e m\u00eb thell\u00eb t\u00eb painformuarit, prandaj k\u00ebrkohet nga p\u00ebrkrah\u00ebsit e shpifjes me insistim dhe shp\u00ebrblehet mir\u00eb. P\u00ebr asnjeri nuk \u00ebsht\u00eb sekret se kund\u00ebr k\u00ebtij shkrimtari, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebse, cinike dhe t\u00eb orkestruar vazhdon nj\u00eb dub\u00ebl fushat\u00eb shpifjesh: n\u00eb shtyp dhe pas krah\u00ebve.<\/p>\n<p>Interesant \u00ebsht\u00eb fakti se kritikat q\u00eb ndaj Kadares\u00eb drejton Lubonja e kompani nuk jan\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb asnj\u00eb rast nga studjues serioz francez t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb e shkencave shoq\u00ebrore t\u00eb k\u00ebtyre 40 viteve t\u00eb fundit si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti i Rene Girard, historian, kritik i let\u00ebrsis\u00eb, filozof i shkencave shoq\u00ebrore, studjues i njohur i let\u00ebrsis\u00eb krahasimtare dhe an\u00ebtar i Akademis\u00eb franceze nga viti 2005. Nuk \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb k\u00ebto \u00e7faqje nacionaliste apo raciste t\u00eb shkrimtarit Kadare t\u00eb supozuara e t\u00eb keqinterpretuara qellimisht nga Lubonja t\u2019i ken\u00eb shp\u00ebtuar atij n\u00eb studimet e tij serioze t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb kritik\u00ebs letrare, filozofike, antropologjike, sociologjike e multikulturalizmin, n\u00ebse do kishte t\u00eb tilla te vepra e Kadares\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr shkrimtar dhe filozof francez n\u00eb z\u00eb i dit\u00ebve tona, autor referenc\u00eb n\u00eb kultur\u00ebn e sotme franceze Pascal Bruckner, i njohur p\u00ebr debatet mbi multikulturalizmin, i v\u00ebmendsh\u00ebm ndaj let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb shkrimtarit Kadare, asnj\u00ebher\u00eb nuk ka folur p\u00ebr ndonj\u00eb nuanc\u00eb nacionalizmi apo racizmi n\u00eb vepr\u00ebn e tij voluminoze. Madje ai ka mb\u00ebshtetur dhe inkurajuar aktivisht kauz\u00ebn e popullit kroat, atij boshnjak e kosovar kund\u00ebr racizmit e agresionit serb t\u00eb klik\u00ebs s\u00eb Milloshevi\u00e7it.<\/p>\n<p>Po p\u00ebrmend k\u00ebta studjues t\u00eb njohur francez\u00eb mbasi jan\u00eb k\u00ebta q\u00eb jan\u00eb njohur m\u00eb s\u00eb pari si lexues me vepr\u00ebn letrare t\u00eb Kadares\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb fr\u00ebngjisht fillimisht.<\/p>\n<p>Marcel Reich-Ranicki, kritiku letrar bashk\u00ebkohor m\u00eb me influenc n\u00eb Gjermani, shpesh i quajtur \u201cPapa i let\u00ebrsis\u00eb\u201d i njohur mir\u00eb me let\u00ebrsin\u00eb e Kadares\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb gjermanisht, nuk besoj se do e kursente kritik\u00ebn ndaj shkrimtarit ton\u00eb n\u00ebse do konstatonte te ai nuanca t\u00eb racizmit apo nacionalizmit. Aq m\u00eb tep\u00ebr nj\u00eb kritik\u00eb gjerman q\u00eb racizmin dhe nacionalizmin n\u00eb let\u00ebrsi i njeh dhe ia ka vuajtur thell\u00ebsisht. K\u00ebta kritik\u00eb francez\u00eb e gjerman ishin n\u00eb kulmin e aktivitetit t\u00eb tyre profesional, kur shkrimtari kadare po p\u00ebrkthehej nga sht\u00ebpi botuese franceze e gjermane e ylli i tij letrar ishte n\u00eb ngritje t\u00eb shpejt\u00eb. K\u00ebta kritik\u00eb t\u00eb huaj n\u00eb z\u00eb nuk mund t\u2019a kishin jasht\u00eb v\u00ebm\u00ebndjes s\u00eb tyre shkrimtarin Kadare aq m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb vepra e tij p\u00ebrfaq\u00ebsonte nj\u00eb let\u00ebrsi krejt t\u00eb panjohur t\u00eb nj\u00eb vendit \u00eb vog\u00ebl.<\/p>\n<p>N\u00eb rrjedh\u00ebn e k\u00ebtij arsyetimi nuk mund t\u00eb lem\u00eb pa p\u00ebrmendur edhe nj\u00eb fakt tjet\u00ebr, Jurit\u00eb e \u00e7mimeve prestigjioze q\u00eb kan\u00eb vler\u00ebsuar shkrimtarin Kadare. Motivacioni argumentues i k\u00ebtyre Jurive nuk p\u00ebrputhet n\u00eb asnj\u00eb moment me shpifjet e Lubonj\u00ebs e kompani. K\u00ebta harrojn\u00eb me q\u00ebllim nj\u00eb gj\u00eb mjaft t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, konceptin \u00ab koh\u00eb \u00bb si faktor p\u00ebrcaktues n\u00eb terrenin vler\u00ebsues dhe filtrimin e vlerave. K\u00ebto \u00e7mime shkrimtarit Kadare iu akorduan jo n\u00eb fillim t\u00eb karier\u00ebs, p\u00ebrkundrazi mbas 35 vitesh kur koha ishte e mjaftueshme p\u00ebr shoshitjen e vlerave t\u00eb v\u00ebrteta, kriterin moral dhe antitotalitarizmin e tyre i kishte konfirmuar ato n\u00eb nivel europian e m\u00eb gjer\u00eb. Shpif\u00ebsit edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast jan\u00eb jasht\u00eb kontekstit t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs.<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb episod q\u00eb lidhet me vlerat e nj\u00eb kombi, episod ku n\u00eb q\u00ebnd\u00ebr \u00ebsht\u00eb ish kryeministria e Anglis\u00eb, Margaret Thatcher. Ambasadori i nj\u00eb vendi t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb pazhvilluar e larg v\u00ebm\u00ebndjes gjeo-strategjike shkon t\u2019i k\u00ebrkoj\u00eb nj\u00eb k\u00ebshill\u00eb se \u00e7far\u00eb duhej t\u00eb b\u00ebnte vendi i tij q\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqte v\u00ebm\u00ebndjen e vendeve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjigjja e Thatcherit ishte: \u201cSi fillim nuk ju duhet t\u00eb b\u00ebni shum\u00eb. Si hap i par\u00eb nxirrni nj\u00eb Gjeni. Pastaj hapat e tjer\u00eb hidhini sipas k\u00ebshillave t\u00eb gjeniut tuaj\u201d.<\/p>\n<p>Do s\u2019do Lubonja dhe shpura e tij n\u00eb mendimin kulturor dhe filozofik shqiptar \u00ebsht\u00eb \u00e7imentuar tashm\u00eb nj\u00eb shtyll\u00eb solide q\u00eb ka n\u00eb struktur\u00eb vepr\u00ebn e shkrimtarit Kadare si referenc\u00eb ku kultura e huaj dep\u00ebrton n\u00eb bot\u00ebn e mendimit t\u00eb kombit shqiptar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Minella Aleksi, 3 October 2011 Fenomeni i shpifjes dhe dizinformimit n\u00eb mjediset e intelektual\u00ebve ka qen\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb njohurit n\u00eb epok\u00ebn e komunizmit. Mund t\u00eb thuhet se ishte nj\u00eb nga shtyllat ku mb\u00ebshtetej shtypja dhe terrori shtet\u00ebror n\u00eb gjith\u00eb perandorin\u00eb komuniste. Shqip\u00ebria, e cila shpesh dallohej si kampione e s\u00eb keqes, hynte [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-10803","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artikuj"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nga Minella Aleksi, 3 October 2011 Fenomeni i shpifjes dhe dizinformimit n\u00eb mjediset e intelektual\u00ebve ka qen\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb njohurit n\u00eb epok\u00ebn e komunizmit. Mund t\u00eb thuhet se ishte nj\u00eb nga shtyllat ku mb\u00ebshtetej shtypja dhe terrori shtet\u00ebror n\u00eb gjith\u00eb perandorin\u00eb komuniste. Shqip\u00ebria, e cila shpesh dallohej si kampione e s\u00eb keqes, hynte [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-10-03T17:56:16+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"24 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\"},\"headline\":\"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb\",\"datePublished\":\"2011-10-03T17:56:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\\\/\"},\"wordCount\":4808,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Artikuj\"],\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\\\/\",\"name\":\"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-10-03T17:56:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"description\":\"Arkivi 2009-2015\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"sq-AL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#organization\",\"name\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq-AL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2012\\\/02\\\/arben_cokaj-120x150.jpg\",\"caption\":\"admin\"},\"description\":\"Admin, Fjala e Lir\u00eb\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/fjala.info\\\/2009-2015\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","og_description":"Nga Minella Aleksi, 3 October 2011 Fenomeni i shpifjes dhe dizinformimit n\u00eb mjediset e intelektual\u00ebve ka qen\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb njohurit n\u00eb epok\u00ebn e komunizmit. Mund t\u00eb thuhet se ishte nj\u00eb nga shtyllat ku mb\u00ebshtetej shtypja dhe terrori shtet\u00ebror n\u00eb gjith\u00eb perandorin\u00eb komuniste. Shqip\u00ebria, e cila shpesh dallohej si kampione e s\u00eb keqes, hynte [&hellip;]","og_url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/","og_site_name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","article_published_time":"2011-10-03T17:56:16+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"24 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2"},"headline":"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb","datePublished":"2011-10-03T17:56:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/"},"wordCount":4808,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"articleSection":["Artikuj"],"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/","name":"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb - FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website"},"datePublished":"2011-10-03T17:56:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq-AL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/kultura-e-te-pavertetave-ndaj-kadarese-ne-modelin-lubonja\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kultura e t\u00eb pav\u00ebrtetave ndaj Kadares\u00eb n\u00eb \u00abModelin Lubonja\u00bb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#website","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","description":"Arkivi 2009-2015","publisher":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"sq-AL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#organization","name":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"FjALA e LIR\u00cb - Arkivi"},"image":{"@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/#\/schema\/person\/3aa1163ef05469c496fc94e77611ada2","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq-AL","@id":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/arben_cokaj-120x150.jpg","caption":"admin"},"description":"Admin, Fjala e Lir\u00eb","sameAs":["https:\/\/fjala.info\/"],"url":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10803"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10803\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjala.info\/2009-2015\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}